117
2. شيوهها و روشهاى تربيتى حج
تربيت انسان، موضوعى بسيار پيچيده و حساس است كه در طول تاريخ، ذهن بشر را به خود مشغول كرده. تاكنون انديشمندان زيادى همت خود را براى يافتن روشهاى صحيح تربيت به كار گرفته و در اين راه بسيار كوشيدهاند. اكنون بايد بدانيم در مناسك حج چه روشهايى براى تربيت انسان وجود دارد. از سويى بايد روشن شود حج، چه نقش تربيتى دارد، و از ديگر سو، چه وظايفى بر دوش حجگزار براى رسيدن به تربيت معنوى در عرصه حج و عمره، است. با استفاده از مطالعات در حوزه عرفان و معنويتِ حج، به برخى روشها اشاره مىكنيم:
الف) معرفتافزايى
ارزش اعمال عبادى از جمله حج و زيارت، به معرفت انسان بستگى دارد. هرچه معرفت انسان بيشتر و شور و شوقش افزونتر باشد، زبانش گوياتر، چشمش اشكبارتر، دلش خاشعتر، در نتيجه، ارزش عملش بيشتر خواهد بود. از توصيههاى رسول خدا(ص) در خطبه روز غدير است كه فرمود:
مَعاشِرَ النَّاسِ، حُجُّوا الْبَيْتَ بِكَمالِ الدّينِ والتَّفَقُّه، ولاتَنْصَرِفُوا عَنِ الْمَشاهِدِ الَّا بِتَوْبَةٍ وَاِقْلاعٍ. 1
اى مردم، خانه خدا را با بصيرت [و دين شناسى] و دين دارى كامل