262ولى انجام نگرفت».
مشابه همين جمله را صاحب عمدة الاخبار، كه از علماى اواخر قرن دهم است، آورده، مىگويد: «وقبرها اوّل ما تلقى عن يسارك عند خروجك من باب 1 البقيع». 2
اين بود نظريه چهار مدينهشناس معروف كه كتاب و تأليف هر يك از آنها در دسترس همگان است و در فن خود جزء منابع مورد اعتماد مىباشد.
قبر صفيه از ديد زائران و سيّاحان
1. ابن جبير (متوفّاى 614ه .ق) در سياحتنامهاش آورده است: «بقيع در شرق مدينه واقع است. پس از خروج از دروازه بقيع، اولين محلى كه با آن مواجه مىشويد، مدفن صفيه عمه رسول خدا(ص) و مادر زبير است. 3
2. ابن بطوطه (متوفاى 779ه .ق) مىنويسد: «البقيع وتخرج عليه على باب يعرف بباب البقيع و اوّل ما يلقى الخارج اليه على يساره عند خروجه من الباب قبر صفيّة بنت عبدالمطلب وهي عمة رسول الله». 4
2. سيد اسماعيل مرندى در سفرنامه خود («توصيف المدينة»، 1255ه .ق) چنين آورده: «و ديگر، قبه حضرت صفيه بنت عبدالمطلب عمه حضرت رسول و مادر زبير است» 5
اين بود نظريه مدينهشناسانى از قرن اول تا يازده هجرى و همچنين نظريه سه تن از جهانگردان مسلمان و زائران «مدينة الرسول» از اوايل قرن هفتم تا اواسط قرن سيزدهم هجرى.
حاصل نظريات و گفتار كتب تاريخ
1. قبر صفيه پيشتر در خارج از بقيع قرار داشته است
تاريخ نگاران در نگاشتههاى خود تصريح كردهاند آن بخش از بقيع كه قبر صفيه در آن واقع است، پيشتر خارج از اصل بقيع قرار داشته و در داخل كوچهاى كه بعدها