96فرمود: ابراهيم(ع) زمانى‌كه اين حرف‌ها را شنيد، متأثر شد و چشمانش اشك‌آلود گشت و تا در بيت‌الله رفت و دو طرف درب كعبه را گرفت و عرض كرد:

(رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوٰادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنٰا لِيُقِيمُوا الصَّلاٰةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرٰاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ) (ابراهيم:37)

پروردگارا! من بعضى از فرزندانم را در سرزمين بى‌آب و علفى، در كنار خانه‌اى كه حرم توست، ساكن ساختم تا نماز را برپا دارند. تو دل‌هاى گروهى از مردم را متوجه آنها ساز و از ثمرات به آنها روزى ده؛ شايد آنان شكر تو را بجاى آورند. ¹

هدف از اسكان هاجر و اسماعيل در كنار خانه خدا

هدف از اسكان هاجر و اسماعيل(ع) و فرزندانش در كنار خانه خدا، در سرزمينى كه نه كشاورزى و نه دامى در آن هست، چه بود؟ (رَبَّنٰا لِيُقِيمُوا الصَّلاٰةَ) ؛ «تا نماز را برپا دارند». هدف از آن، اقامه امر دين و استحكام معارف آن و آبادانى مسجد بود. اين امر جز با اقامه نماز و حج و آدابش و هرآنچه باعث آبادانى امور دين و مسجد مى‌شد، تحقق نمى‌يافت.

آيا هدف نهايى از اسكان اسماعيل(ع) و مادرش هاجر، چيزى غير از نسل ابراهيم(ع) بود كه همان پيامبر(ص) و اهل بيتشان(عليهم السلام) هستند، تا نماز و تمام مظاهر عبادت را نزد بيت‌الله‌الحرام و در سرزمين مقدسى كه بدون زراعت است بپا دارند. آيا هدفى غير از اين و بعد از اين وجود دارد؟

جواب: عبارتى كه در آيه37 سوره ابراهيم(ع) مى‌فرمايد: (فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّٰاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ) ؛ «تو دل‌هاى گروهى از مردم را متوجه آنها ساز»، بيانگر همان ثمره و نتيجه نهايى است. در كلمه «فاجعل» ثمره‌اى كه از ابتداى كلام به‌دنبال آن بوديم بيان شده است، كه روايات اهل بيت(عليهم السلام) نيز كلمات آيه را توضيح مى‌دهد.