90 خٰالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ¹، اَللّٰهُ خٰالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ²، وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ ³، إِنّٰا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنٰاهُ بِقَدَرٍ ⁴و آياتى كه اعمال را مخلوق خداوند مى‌داند وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ ⁵، وَ مٰا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ رَمىٰ ⁶تمسك كرده و درصدد نفى مطلق تأثير از غير خدا هستند؛ درحالى‌كه همان‌گونه كه گذشت، آيات فراوان ديگرى وجود دارد كه أثرگذارى ديگر موجودات را مطرح كرده و نظام علّيت را پذيرفته است كه بايد وجه جمع مناسبى بين اين دو دسته از آيات وجود داشته باشد.

با توجه به اينكه اشاعره توحيد افعالى را به معناى صدور همه افعال از خداوند به صورت مستقيم و بدون تأثير و دخالت ديگر موجودات مى‌دانستند، براى رفع اين تعارض ظاهرى، از جمع بين آيات اين‌گونه نتيجه گرفته‌اند كه پس از تعارض ظاهر اين آيات و تساقط آنها، به حكم عقل مراجعه مى‌كنيم ⁷ و تأثير را منحصر در خداوند مى‌دانند؛ ازاين‌رو اسناد فعل به اسباب و علل را در دسته دوم از آيات - به قرينه عقلى - مجازى مى‌دانند و بر اين باورند كه اسناد فعل به خداوند در دسته اول از آيات، حقيقى است.