92داشته باشد. 1 «نشان تجارى حلال» نمونه بسيار مناسبى براى اين ايده است كه توانسته است موانع جغرافيايى و اقتصادى ايجاد بازار مشترك اسلامى را پشت سر بگذارد. 2 البته هرچند برخى از غيرمسلمانان نيز به كالاهاى «حلال» علاقمندند، ولى متأسفانه بسيارى از كالاهاى حلال توسط غيرمسلمانان توليد مىشود. 3
ج) تشكيل اتحاديههاى همكارى اقتصادى
اتحاديههاى اقتصادى در سطوح مختلف و آزادسازى و آسانسازى مبادلات و نقل و انتقال عوامل توليد، به لحاظ آثار مثبت در كاهش هزينهها و سالمسازى اقتصادى و هموار كردن مسير رشد و توسعه اقتصادى، امروزه به عنوان يك ضرورت اقتصادى پيگيرى مىشود.
منطقه اسلامى و كشورهاى اسلامى، ابزارهاى مناسب متعددى از جمله اجتماع بزرگ حج را براى رسيدن به هدف فوق در اختيار دارند. فلسفه حج بيانگر آن است كه بخش عمدهاى از منافع قابل حصول از اين فريضه، منافع مادى آن است كه به منظور دستيابى به توانمندى اقتصادى و رسيدن به وحدت كلى امت اسلامى مورد توجه قرار گرفته است.
حج يك بازار بزرگ جهانى و يك اتحاديه بزرگ اسلامى است كه خداوند به امت اسلام موهبت نموده تا قوام خود را باز يابد 4 و با همفكرى و هميارى، راهكارهاى پيشرفت اقتصادى را بررسى كند و از طريق ( وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيعاً ) (آل عمران: 103) وحدت و عزت خود را حفظ كنند.
از اين رو مىتوان گفت حج مناسبترين فرصت و موقعيت براى شكلگيرى