149خالى از لطف نيست كه آداب و رسوم مردم همدان را در نوروز تشريح كنيم. در زمان قاجار نوروز همدان با صداى گلوله‌ها كه در اطراف و اكناف شنيده مى‌شد، آغاز مى‌گرديد. روى بام‌هاى خانه آتش فراوانى ديده مى‌شد. روزهاى پيش از نوروز به درويش‌ها اختصاص داشت. در اين روزها، در بازارها دست طلب و كشكول درويشى آنان به سوى اين و آن دراز مى‌شد و سينى‌هاى مسى آنان كه مظهر بهار بود و در آنها كمى عدسى رويانده بودند، پر از پول خرد مى‌شد. هر خانه‌اى خود را براى فرارسيدن عيد آماده مى‌كرد. كارى كه اكنون نيز انجام مى‌شود و در آينده نيز خواهد شد. كودكان در اين روز بزرگ هديه‌هايى مى‌گرفتند. مردم به حمام مى‌رفتند و رخت نو مى‌پوشيدند. پاها، دست‌ها، ريش و موى سر با حنا رنگ مى‌شد. منجّم شاه، لحظه دقيق حلول اعتدال ربيعى و آغاز سال نو را تعيين مى‌كرد. در ساعت تحويل، همه افراد خانواده دور هم مى‌نشستند و در دستشان مقدارى گندم، برنج با سكه‌هاى طلا و نقره كه علامت فراوانى است، نگه مى‌داشتند. آن‌گاه اين دعاى عربى خوانده مى‌شد: «يا مقلب القلوب والابصار، يا مدبر الليل والنهار، يا محول الحول والاحوال حول حالنا الى احسن الحال». سپس يكى از قاريان قرآن سوره «يس» را مى‌خواند. 1
پس از آن نوبت غذا بود. در وسط سفره‌اى كه روى زمين پهن مى‌شد، يك سينى محتوى سبزى مخصوص نوروز گذاشته مى‌شد كه تا سيزدهم روز عيد، آن را حفظ مى‌كنند. در اطراف آن، غذاها،