15614 ذىالقعده 1269 ارسال و كسب شد. اولاً در حين عزيمت نواب مشاراليه به بغداد، امناى دولت ايرانى با سفارت سنيّه به هيچ عنوان مخابرهاى مقاوله نكردند. در اين باب براى موافقت طرفين تنها يك بار به سفارت سنيّه اطلاع داده شد. اين نحوه برخورد به مقتضاى مسافات و مصلحت طرفين بوده است. ولى اصلاً اطلاع ندادن ايشان موجب حيرت شده است. ضمناً به شما نيز اخطار داده شده بود. ثانيا ورود و عبور نواب مشاراليه، بدون تذكره به ممالك محروسه حضرت پادشاه ممكن نبود و در حدود خاقانيه مورد استقبال قرار نگرفت. به اين جهت التماس ايشان، وى [به] سفارت دولت انگلستان هدايت شد و سفارت سنيّه اجابت كردند، و اسباب سياحت رسماً بيان نشده بود. فقط در اين باره از طرف وزارت دول خارجه، تذكره عبور و مرورى از سفارت سنيّه براى وى استدعا شد. از اين رو به مشاراليها به چشم سياح نگاه مىشد و اين موضوع از خود ايشان مخفى شد و ثالثاً همه كسانى كه چه باشتاب به خاطر سياحت و چه زير جناح صفت ظلالله به جانب ممالك محروسه شاهانه مىآيند، هر وقت دلشان مىخواهد مىآيند و مىروند؛ عليالخصوص مساعده مسافرت، از وظايف دولت عليّه است. اجراى اين نظم در حق هيچ كس چه با حمايت شهبندرهاى دولت متوسط [و] چه به خاطر ممانعت مأموران حكومت ايرانى ضايع نمىشود و از طرف هيچكدام از مأمورين دريغ نمىشود. اين امر بديهى است [كه] اگر در ممالك محروسه، در خصوص مشاراليه مقابلهاى انجام بگيرد، مداخله شهبندر ايران به مصلحت نخواهد بود و شكايت از مأمورين دولت عليّه بايد در محكمه انجام شود. شهبندر مؤمىاليه اين مسأله را نمىدانست و بنابراين، اصول عمومى در حق والده نواب مشاراليه و توابع نيز دريغ شد. بنابراين حمايت كردن و اصرار كنسولهاى دولت انگلستان حقيقت ندارد.
HR. MKT 64/34
تاريخ: 25 ذى القعده 1269
1269 ...14، ترجمه تقريرى كه از طرف صدر ايران به جانب سفارت عليّه رسيده است.