136
الْمَشْهُورَةَ الْمَعْلُومَةَ الَّتِي تَعُمُّ أَهْلَ الْأَرْضِ فَيَعْرِفُهَا الْجَاهِلُ وَالْعَالِمُ أَرْبَعَةٌ؛ غُرُوبُ الشَّمْسِ مَعْرُوفٌ مَشْهُورٌ يَجِبُ عِنْدَهُ الْمَغْرِبُ وَسُقُوطُ الشَّفَقِ مَشْهُورٌ مَعْلُومٌ يَجِبُ عِنْدَهُ الْعِشَاءُ الْآخِرَةُ وَطُلُوعُ الْفَجْرِ مَشْهُورٌ مَعْلُومٌ يَجِبُ عِنْدَهُ الْغَدَاةُ وَزَوَالُ الشَّمْسِ مَشْهُورٌ مَعْلُومٌ يَجِبُ عِنْدَهُ الظُّهْرُ وَلَمْ يَكُنْ لِلْعَصْرِ وَقْتٌ مَعْلُومٌ مَشْهُورٌ مِثْلُ هَذِهِ الْأَوْقَاتِ فَجَعَلَ وَقْتَهَا عِنْدَ الْفَرَاغِ مِنَ الصلاة الَّتِي قَبْلَهَا .
چنانچه بپرسد: چرا نماز در اوقات مخصوصى واجب شده است بدون تقديم و تأخير، گفته مىشود: براى اينكه اين اوقات براى همه مردم روى زمين معلوم و واضح است و عالمِ و جاهل آن را به چهار وقت مىشناسند؛ غروب آفتاب خود آشكار و معلوم است كه در آن نماز مغرب واجب شده است و فرورفتن شفق (سرخى آفتاب) پس از غروب خورشيد معلوم و مشهود است كه آن وقت نماز عشاست و همچنين طلوع فجر روشن و آشكار است كه آن وقت نماز صبح است و زوال شمس نيز معلوم و واضح است كه در آن نماز ظهر واجب مىشود و براى عصر وقت مخصوص و معينى مانند نمازهاى ديگر نيست و وقت آن پس از انجام نمازى است كه قبل از آن انجام شده است (پس از نماز ظهر).
فضل بن شاذان در روايتى طولانى، ضمن بيان علل برخى احكام و معارف از امام رضا(ع)، عبارات فوق را نقل نموده است. 1 با اينكه اين روايت دلالت روشنى دارد، قائلان به استتار شمس از آن بهره نبردهاند. اين روايت را صدوق در دو كتاب حديثى خود 2 ذكر كرده و پس از او، صاحب وسائل آن را در «باب اوقات الصلوات الخمس» 3 نقل نموده است.