48
اقسام و مراتب شرك از نظر شيعه
همانگونه كه توحيد اقسام و مراتبى دارد، شرك نيز داراى اقسام و مراتبى همچون شرك ذاتى، صفاتى، عبادى و شرك در خالقيت و ربوبيت است. بىترديد انكار هريك از مراتب توحيد، انسان را به كفر و شرك مبتلا مىكند. البته برخى مراتب شرك، موجب كفر و بيرون رفتن از ايمان مىشود كه آنها را «شرك جلى» گويند و برخى مراتب ديگر شرك، بسيار پنهانىاند. 1برخى علماى شيعه به مراتب شرك چنين اشاره كردهاند:
.... فإنّ من اعتقد باستحقاق غيره للعبادة يرجع عقيدته إلى أحد الامور المذكورة التي تكون إمّا شركا في ذاته تعالى أو في ملكه و سلطانه و ربوبيته او في عبادته. 2
كسى كه غيرخدا را مستحق عبادت مىداند، در واقع عقيده او به يكى از اين سه نكته برمىگردد: يا براى ذات خدا يا براى مالكيت و حاكميت و ربوبيت خداوند يا در عبادت خداوند، شريك قائل است.
«علامه طباطبايى» در تفسير الميزان مىنويسد:
شرك، به حسب ظهور و خفا، اقسام و مراتب مختلفى دارد و در
واقع همانگونه كه كفر و ايمان داراى مراتب مختلف است، قول به تعدد اله و بتها و شفيعانى را شريك خدا قرار دادن، شرك ظاهرى است. شرك خفى، شرك اهل كتاب است كه قائل به الوهيت مسيح شدهاند يا عزير را فرزند خدا مىدانند يا نبوت