180شيخ فضلعلى قزوينى (م 1367ق) كه درباره تاريخ كربلا و حماسه نينوا پژوهشهاى با ارزشى انجام داده، اختلاف درباره مدفن رأس امام حسين (ع) را به لحاظ ديدگاههايى كه درگذر اعصار مطرح بوده، به چهار دسته تقسيم كرده است: آنچه مختص علماى شيعه است؛ عقايد اهل سنت؛ ديدگاههاى مشترك بين اماميه و عامه و نيز نظرات مشرك بين طرفداران فرقه اسماعيليه و عامه. مرحوم قزوينى ذيل ديدگاههاى مشترك بين اماميه و عامه خاطرنشان مىنمايد كه رأس مبارك از شام به كربلا بازگردانده شد و همراه جسد مطهر دفن گرديد و اين نظر همواره مشهور بين شيعيان بوده و در عصر ما نيز بر اين موضوع اجماع وجود دارد. وى سپس در ادامه، اقوال محدثان و فقهاى شيعه را كه در اين باره اتفاق نظر دارند بازگو مىكند. قزوينى از اين امر تعجب مىكند كه چرا برخى مؤلفان درباره محل دفن رأس امام اظهار ترديد كردهاند و نتوانستهاند درباره اينكه سر مقدس در نجف يا كربلا دفن شده، نظر قاطعى ابراز دارند. او از ارزيابى روايات، متون تاريخى و اقوال علما اينگونه برداشت مىكند كه رأس مبارك در كربلا به پيكر پاك امام ملحق گرديده و اين قول علامه مجلسى را كه در بحارالانوار نقل شده، مىآورد: «و الرأس مع الجسد و الجسد مع الرأس» . 1
تأملاتى در بعيد بودن اربعين اول
با وجود اين همه مدارك معتبر درباره اينكه ورود كاروان اسراى كربلا در اولين اربعين حسينى (بيستم صفر سال 61 هجرى) واقع شده و امام سجاد (ع) رؤوس شهدا را به بدن آنها ملحق ساخته و براى اين روز مقدس اعمال و آدابى در نظر گرفته شده، اما عدهاى مخالف آن در تاريخ مذكور مىباشند و آن را بعيد و حتى محال تلقى كردهاند. سيد بن طاووس با استنباطى كه از بيان شيخ طوسى دارد و نيز بر اساس برخى قراين و مستندات تاريخى، اين امر را بعيد دانسته؛ در حالى كه شيخ طوسى تصريحى در اينباره ندارد و از اقوال وى در «مصباح المتهجد» برنمىآيد كه اهلبيت (عليهم السلام) در مسير حركت از شام به سوى مدينه توقفى در كربلا نداشتهاند. وى در اين باره دلايلى هم ارائه مىدهد؛ از جمله اينكه حاكم كوفه، عبيدالله بن زياد، در نامهاى خطاب به يزيد گزارش وقايع كربلا را نوشت و درباره اسيران كسب تكليف كرد و اين مكاتبات بين امير كوفه و حاكم شام به بيست روز و حتى بيشتر از آن نياز دارد.