104در حديث معروف امام حسن عسكرى (ع) «زيارت اربعين» ، يكى از پنج علامت مؤمن شمرده شده است؛ چه بر سر تربت و مزار سيدالشهدا (ع) خوانده شود و چه از راه دور؛ بنابر آنچه به دست ما رسيده است. مهم، توجه به مفاهيم مطرح شده در اين زيارت است. پيش از پرداختن به مضامين بلند اين زيارت شريف، لازم است اشارهاى به سند آن كنيم.
متن زيارت اربعين را حضرت صادق (ع) به صفوان بن مهران (معروف به صفوان جمّال) آموخته است و فرموده كه اين زيارتنامه را هنگامى كه آفتاب روز اربعين برآمد و روز بلند شد، بخواند. اين توصيه، اهميت اين زيارت مأثور را مىرساند.
حديث را سيد بن طاووس با سند خويش از صفوان روايت مىكند. متن زيارت، در «اقبال الاعمال» سيد بن طاووس، «المزار الكبير» محمد بن جعفر مشهدى، «المصباح» كفعمى و «مصباح المتهجد» شيخ طوسى آمده است. علامه مجلسى هم در جلد 98 بحارالانوار، به نقل از تهذيب شيخ طوسى آن را نقل كرده است. گرچه در بعضى كلمات، تفاوتهاى جزئى ميان نقلها ديده مىشود، ولى كليت آن ثابت و يكسان و معتبر مىباشد. 1
بنابراين شايسته است كه در متن و محتواى «زيارت اربعين» ، دقت و تدبّر شود، تا زائران و محبان سيدالشهدا (ع) از معارف ناب و مفاهيم بلند آن مستفيض شوند. محورهاى عمده اين زيارتنامه را مىتوان چنين برشمرد: