170شريف شام را بههمراه مىبرد. بين كاروان شام و كاروان مصر هميشه درگيرىهايى بر سر زودتر اجرا كردن مناسك و حتى افروختن شمع در شب وجود داشت 1 و گاه حجاج شامى و عراقى مورد اهانت و حمله قرار مىگرفتند. 2
درباره چگونگى راهاندازى و ترتيب كاروانها اطلاعات دقيقى در منابع نيامده است. تنها همينقدر مىدانيم كه گاه سلاطين و حكام به اين امر اقدام مىكردند و گاه بزرگان و شيخالاسلامهاى شهر كه قصد حج داشتند، كاروانى ترتيب مىدادند. از ديگر طرق ترتيب كاروان، جمع شدن مردم در مسجد يا خانه قاضى شهر بود؛ بدينترتيب كه در موعد حج، منادى در مسجد جامع شهر مردمى را كه استطاعت حج داشتند، به حج فرامىخواند و اگر از سوى مردم استقبال مىشد، كاروان راه مىافتاد. 3 مدير كاروان يكى از علما بود و يك نفر نيز بهعنوان قاضى، قافله را همراهى مىكرد. 4شيخ عفيفالدين اسرائيل بن عبدالسلام خنجى عالم بزرگ و قاضىالقضات هرمز(متوفى770ه.ق) در زمان ملوك هرمز مديريت كاروان حج را برعهده داشت. 5
هنگامى كه شاهان و حاكمان دستور ترتيب كاروان حج را مىدادند، علاوه بر هزينههاى كاروان، زاد و توشه و هزينه سفر حجِ فقرا را هم برعهده مىگرفتند و سوارانى را براى محافظت و تأمين امنيت قافله، همراه كاروان مىكردند. هزينه حج هر نفر حدوداً دوازده هزار دينار نقره بود. 6 غذاى حجاج نيز معمولاً يك نوع نان روغنى به نام «بقسماط» بود، به همراه قرصهاى جوين و شير شتر. 7 در سال 875 ه.ق كه اوزون