192چند قدمى رفتيم، رسيديم به نهر عثمانى؛ عجب نهر خوب پرفايده‌اى است. درخت‌هاى بيد در دو طرفش بود و قهوه‌خانه‌اى بود. قليانى خواستيم، كنار آن نهر كشيديم و برگشتيم به شهر. ميرزا رضا حالت خوشى نداشت. رفت منزل و بنده مشرف شدم به حرم محترم. روز، باد سخت بسيار گرمى مى‌آمد كه بسيار بسيار آدم متأذّى مى‌شد. از وقتى كه آمده‌ايم به اين‌جا دو ساعت از شب گذشته كه مى‌شود، باد بسيار گرمى مى‌آيد تا نزديك به صبح كه هوا خوب مى‌شود و تا قريب به دو [ساعت] به ظهر مانده، خوب است.
روز دوشنبه، نوزدهم در نجف مشرف بوديم. صبح على المرسوم غسل كرده به زيارت مشرف شديم. عصر خيال داريم كه اگر خدا بخواهد برويم به مسجد كوفه، امشب آن‌جا باشيم، ان‌شاءالله تعالى.
مسجد كوفه
روز سه‌شنبه در مسجد كوفه مشرف بوديم. عصر دوشنبه، تخيمناً يك ساعت به غروب مانده، با ميرزا رضا به اتفاق رفتيم درب دروازه نجف. دو الاغ كرايه كرديم به سه قمرى و نيم كربلا كه هر قمرى هشت پول عجم باشد، و قمرى نجف چهار پول عجم است. تخميناً قريب يك ساعت از شب گذشته رسيديم به مسجد كوفه. راه از يك فرسخ زيادتر است. در راه رسيديم به مسجد حنّانه و قبر كميل. از دور سلامى كردم و فاتحه خواندم. شب را در مسجد كوفه بيتوته كرديم. روز على الصباح مشغول اعمال شديم. دوازده مقام است كه در هر يك بايد نماز خواند و دعا خواند. مقام حضرت امير (عليه السلام) است كه مصلاى آن جناب باشد. در دو موضع به اختلاف روايات يا اقوال، مقام حضرت آدم (عليه السلام) مقام حضرت نوح (عليه السلام) مقام حضرت ابراهيم (عليه السلام) مقام خضر (عليه السلام) مقام جبرئيل (عليه السلام) مقام حضرت سجاد (عليه السلام) دكه حضرت صادق (عليه السلام) دكة القضاء كه محل حكومت حضرت امير (عليه السلام) بوده، بيت الطشت، مقام بيعت نبى (صلى الله عليه و آله) . در هر يك اعمالى كه در كتب اصحاب مسطور است، به جا آورديم. بعد رفتيم سر قبر حضرت مسلم - رضوان الله عليه - و سر قبر هانى [بن عروه] زيارت كرديم و فاتحه خوانديم.
بعد از آن از مسجد بيرون آمديم، رفتيم سر شط كوفه؛ بسيار آباد شده است. خانه‌هاى تازه و كاروانسراها و بازار و دكان زياد تازه ساخته‌اند. قبر حضرت يونس (عليه السلام) هم لب شط است. زيارت كرديم، بعد برگشتيم در بازار كوفه. نان و ماست از زن‌هاى عرب خريديم و در