211گروه چهارم: آياتى است كه براى شفاعتشونده شرايطى را بيان كرده است. اين شرايط در بعضى آيات رضايت و خشنودى خداوند متعال معرفى شده است: وَ لاٰ يَشْفَعُونَ إِلاّٰ لِمَنِ ارْتَضىٰ . (انبيا: 28)
و گاه آن را گرفتن عهد و پيمان نزد خدا معرفى مىكند: لاٰ يَمْلِكُونَ الشَّفٰاعَةَ إِلاّٰ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمٰنِ عَهْداً . (مريم: 87)
و در آيه ديگر صلاحيت مورد شفاعت قرار گرفتن را از بعضى مجرمان سلب مىكند: مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لاٰ شَفِيعٍ يُطٰاعُ . (غافر: 18)
شرايط شفاعت
خداوند متعال در آيه 28 سوره شريفه انبيا، شفاعت را براى كسانى مىداند كه در نزد او پسنديده باشند وَ لاٰ يَشْفَعُونَ إِلاّٰ لِمَنِ ارْتَضىٰ وَ هُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ .
اكنون بايد ديد آيا پسنديدگى در ذات و سرشت مقصود است يا پسنديدگى در عقيده و دين مورد نظر است؟
خداوند متعال در سوره مدثر آيات 38 تا 48 چنين مىفرمايد:
كُلُّ نَفْسٍ بِمٰا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ* إِلاّٰ أَصْحٰابَ الْيَمِينِ* فِي جَنّٰاتٍ يَتَسٰاءَلُونَ* عَنِ الْمُجْرِمِينَ* مٰا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قٰالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ* وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ* وَ كُنّٰا نَخُوضُ مَعَ الْخٰائِضِينَ* وَ كُنّٰا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ* حَتّٰى أَتٰانَا الْيَقِينُ* فَمٰا تَنْفَعُهُمْ شَفٰاعَةُ الشّٰافِعِينَ
از اين آيات استفاده مىشود كه تمام نفوس در گرو اعمال خود هستند و اعمالى كه در اين دنيا مرتكب شدهاند روز قيامت آنان را در بر خواهد گرفت.
اصحاب يمين كسانى هستند كه به خاطر داشتن دين و اعتقاد پاك و درست و انجام اعمال و كردار پسنديده، روز قيامت نيازى به شفاعت ندارند. ولى اگر