195اقسام آن كدام است؟ بررسى معنا و نيز اقسام شفاعت از ديدگاه قرآن و روايات، مبحثى درازدامن است و نياز به پژوهشى مستقل دارد كه در اين مقال مجال آن نيست. از اين رو، به اختصار بسنده مىكنيم. مهم اثبات دلالت آيات بر وجود شفاعت بود كه به انجام رسيد. به فرض اگر نتوانيم به معناى صحيح شفاعت دست يابيم مجاز به انكار شفاعت نيستيم، حداكثر بايد بگوييم: ظاهر آيات اثبات شفاعت براى افراد خاصى با اذن الهى است ولى حقيقت آن را نمىدانيم.
عبده و رشيدرضا شفاعت را به همان معنايى كه در حكومتهاى دنيايى معهود است در نظر گرفته و پذيرش آن را نشانه دستيابى به علم درست و شناخت مصلحت مغفول يا خروج از عدالت دانستهاند و به دليل آنكه چنين امرى درباره خداوند محال است آن را امرى محال تلقى كردهاند. اشتباه ايشان در اين است كه ابتدا تصويرى نادرست از شفاعت براى خود ساختهاند و به دنبال آن، با آنكه آيات قرآن ظهور در اثبات شفاعت دارد درصدد اثبات عدم دلالت قرآن بر شفاعت برآمدهاند.
قطعاً پذيرش شفاعت در دادگاه الهى به معناى كشف مصلحت مغفول براى خداى متعال و به دنبال آن تغيير در علم خداى متعال و يا دور شدن از عدالت نيست. شفاعت از ماده «شفع» به معناى جفت در مقابل طاق است. 1 شفيع با كمك به شفاعتشونده موجب برداشته شدن عذاب از او يا ترفيع درجهاش مىشود. شفاعت تتميم سبب ناقص است؛ گويا شفيع با انضمام به سببيت ناقص كه شفاعتشونده از آن برخوردار است آن را كامل كرده و او را از عذاب مىرهد يا به مقامى نايل مىسازد. 2
به طور قطع، شفيع از خداوند نمىخواهد كه دست از مولويت خويش