127
ه) مشمولين شفاعت
با توجه به اينكه ملاصدرا در آثار خود، از جنبههاى مختلفى به انسان نگريسته و تقسيمبندىهاى متعددى از انسان ارائه كرده است، 1 به اهل شفاعت هم از جنبههاى مختلفى نگريسته و به معرفى آنان پرداخته است. به باور او چند طايفه مشمول شفاعت واقع خواهند شد كه عبارتند از:
يك- نفوس ناطقه ناقصه مشتاق به كمال عقلى: ملاصدرا در تبيين اشخاص مشمول شفاعت، نفوس ناطقه انسانى را در يك تقسيمبندى به كامله و ناقصه تقسيم كرده و سپس نفوس ناطقه ناقصه را به مشتاق و غير مشتاق به كمال عقلى تقسيمبندى نموده است و در نهايت شفاعت را شامل حال نفوس ناطقه ناقصه مشتاق به كمال عقلى دانسته است. وى در توضيح بيشتر مىگويد:
اين قسم از نفوس بشرى به سبب گناهان متعددى كه مرتكب شدهاند، مدتى كوتاه و يا طولانى در دوزخ عذاب مىبينند تا اينكه شوق به كمال عقلى از آنان زايل مىشود. و اين زوال يا به واسطه رسيدن آنها به كمال اتفاق مىافتد (اگر عنايت الهى و يا شفاعت شامل حال آنها شود) و يا به سبب انس گرفتن با برزخ سفلى به سبب طول درنگ در آن (15، ص248).
دو- مرحومين: در يك تقسيمبندى ديگر، ملاصدرا انسانها را به سه گروه جداگانه به شرح ذيل تقسيم كرده است:
گروه اول عبارت است از غرقشدگان در درياى لذات و آتش شهوات، كه فريادرسى نداشته، و به سبب اخلاق زشت و ناپسند خود، مورد عذاب الهى واقع مىشوند؛
گروه دوم مقرّبون هستند كه اهل كمال علمىاند و اگرچه ممكن است برخى