271
وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ
1
يعنى از [اهل] شهر و آبادى بپرس و يا آيه وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ 2؛ يعنى [دوستى] گوساله در دل آنان جاى گرفته است.
در الفيه ابنمالك نيز آمده است:
وما يلي المضاف يأتي خلفاً
عنه في الاعراب إذا ما حذفا 3
همانگونه كه مضافاليه، در اعراب جانشين مضاف محذوف مىشود، در مذكر و مؤنث بودن نيز از مضاف محذوف پيروى مىكند؛ نظير شعر حسانبن ثابت:
يَسقَون مِن وَردِ البَريصِ عَلَيهِم
بَرداً يَصفقُ بِالرَّحيقِ السَّلسلِ 4
در اين شعر، واژه «ماء» مضاف و محذوف است؛ يعنى «ماءً برداً» كه به دليل ماء، برد نيز مذكر شده است. يا مانند اين شعر:
مَرَّتْ بِنا في نِسْوَةٍ خَولةُ
وَالمِسكُ في أَرْدانها نافِحةٌ 5
در اين شعر نيز «رائحه»، حذف و «مسك» كه مذكر است، جاى آن را گرفته، يا نظير اين جمله: «إنَّ هذين حرام على امتّى» كه در اصل «استعمال هذين» بوده است و «استعمال» محذوف است.
گاهى ممكن است دو مضاف متوالى حذف شوند و مضافاليه،