92ابراهيمى است، از ويژگى ثبات برخوردار است. در واقع، همانطور كه دين اسلام، جاودانه است، نماد آن نيز جاودانه است تا از اين طريق، فرهنگ و تمدن اسلامى به نسلهاى بعدى منتقل شود 1.
مناسك نمادين : حج، پيامى از خداوند است كه پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(عليهم السلام) آن را از رهگذر نمادهاى گوناگون اسلام (شعائر الهى)، در قالب مناسك به مردم منتقل كردهاند. خداوند، محتواى اين پيام را با ارائه نمادهاى مختلف و رفتارهاى نمادين گوناگون، به حجگزار معرفى مىكند؛ چراكه بهترين، سادهترين و فهمپذيرترين روش براى سطوح فرهنگى و شناختى مردم، بهرهگيرى از نماد و رفتار نمادين است. 2
مىتوان از كلام امام صادق(ع) درباره اعمال حج (حديث مصباح الشريعه)، به برخى از اين رفتارهاى نمادين پى برد. 3در اين روايت هريك از مناسك حج، نمادى از يك رفتار است: احرام بستن، نماد محافظت خود از هرچه انسان را از خدا دور مىكند. طواف، نماد حضور پيدا كردن در محضر پروردگار. هروله در سعى بين صفا و مروه، نماد فرار از غيرخدا به سوى خداوند و دلبستگى به او. رفتن به منا، نماد گذر كردن از آرزوهاى فراوان. وقوف در عرفات، نماد اظهار خشوع در محضر حق و اعتراف به خطاها و فراهم كردن زمينه ارتباط با خداوند. قربانى، نماد قطع ريشه هواى نفس و طمع. پرتاب سنگ به جمرات، نماد مبارزه با شهوات و پستىها و سر تراشيدن، نماد ريشهكن كردن عيوب ظاهرى و باطنى.
متخصصان فن ارتباطات، عمدهترين مباحث مطالعاتى خود را حول چهار محور از