282مغول نبود و هيچ نيرويى از سپاه عباسيان در آن وجود نداشت، با اينهمه ويرانىهاى فراگير در بغداد، دامنگير مشهد كاظمى نيز شد و زيارتگاه دچار آتشسوزى گرديد. وزير وقت آن روز، ابنعلقمى فوراً دستور به اصلاح خرابىها و بازسازى ويرانىها داد و مسئول موقوفههاى حرم كاظمى، على بن عبدالله نيز خرابىهاى آتش سوزى در مشهد مطهر را بازسازى كرد. 1
اندكى پيش از آغاز قرن هشتم هجرى، شهر كاظمين گامهاى بزرگى را در جهت پيشرفت و تعالى مادى و معنوى برداشته بود و انبوه ساكنان و زائران و بازديدكنندگان آن، شكوفايى، پويايى و رشد روزافزون شهر را نويد مىداد. حمدالله مستوفى در توصيف شهر كاظمين، آن را شهرى كوچك دانسته؛ با اينكه در اوايل قرن هشتم ششهزار نفر جمعيت داشته است. 2
صلاحالدين صفه مىگويد: «شهر بغداد عبارت است از هفت محله بر كنارههاى دجله، كه هركدام جدا و بىنياز از ديگرى است.» وى سپس نام اين محلات آورده و پنجمين محله را مشهد موسى بن جعفر (ع) نام مىبرد و مىگويد اين محله ديوارى داشته است. 3
در اواخر قرن هفتم و آغاز قرن هشتم، لقب «كاظمى» رايج گرديد و دربارۀ ساكنان كاظمين به كار برده شد. حسن بن داوود در شرح حال سيد عبدالكريم بن طاووس گويد: «در حلّه به دنيا آمد؛ در بغداد تحصيلات خود را به پايان برد و در كاظمين از دنيا رفت» . 4
متأسفانه بايد گفت كه دانستههاى ما از اين مقطع تاريخى و آنچه در اين دوره بر شهر كاظمين گذشته، بسيار اندك است. علت هم روشن است: كمبود منابع تاريخى و پرداختن تواريخ به سرگذشت پادشاهان و جنگها و رويدادهايى از اين است. از اين رو دانستههاى سرزمينى و علمى و رجالى به طور عام، بسيار اندك است و رسيدن به آنها جز در ضمن بحثهاى متفرقه امكان ندارد.
در اينجا فهرستى از رويدادهاى مربوط به بغداد و پيرامون آن در اين برهه را كه با فتح عراق به دست صفوىها به پايان مىرسد، آوردهايم. اين موارد، همۀ آن چيزى است كه با مراجعه به منابع و كتب اصلى به دست آمده است:
725: سيل بغداد و اطراف آن كه شامل مقبرۀ ابنحنبل نيز شد. 5
749 - 750: طاعون از كنارههاى دجله به كاظميه و از آنجا به بغداد هم سرايت نمود. 6