145فرمانبردارى مردم دارد؛ چراكه عقل آنان را قانع مىكند و همراهى عقل و دل در پيشرفت كارها بسيار مؤثر است.
5. خداى متعال در آيه اول به مسلمانان اجازه مىدهد همانطور كه كافران، مسلمانان را از مكه تبعيد كردند، مسلمانان نيز كافران را اخراج كنند. البته اين يك قانون كلى است و مخصوص اهل مكه نيست.
6. خداوند در آيات قبل دستور داد كه مسلمانان در اصل جنگ، پيشدستى نكنند و در اين آيه مىفرمايد كه در شكستن حريم مقدسات نيز پيشدستى نكنند و تا وقتى دشمن نزد مسجدالحرام با شما نجنگيده است، در آنجا جنگ نكنند.
7. در آيه دوم راه توبه را براى دشمنان اسلام مىگشايد و مىگويد:
«اگر مشركان دست از جنگ با شما برداشتند و توبه كردند، خدا گناهان گذشته آنان را مىآمرزد و با لطف خويش، توبه آنان را مىپذيرد و در اين صورت مسلمانان حق ندارند كينهورزى كنند و آنان را بكشند».
آموزهها و پيامها
1. نبرد با دشمنان جنايتكار اسلام، مكان و محدوده خاصى ندارد.
2. با دشمنان مقابله به مثل كنيد.
3. فتنهگرى دشمنان از خونريزى آنان خطرناكتر است. پس مراقب فتنهها باشيد و با آنها مقابله كنيد.
4. در جنگها، حرمت مكانهاى مقدس را پاس داريد.
5. اگر دشمن حرمت مكانهاى مقدس را شكست و جنگ را در آنجا شروع كرد، در نبرد با او ترديد نكنيد.