318بنابراين توجه به سياستهاى اخلاقى با رويكرد گسترش عقلانيت كه ابزار گسترش فضائل و جنود عقل است، اهميت مىيابد و ازاينرو اين ويژگىها در حج برجسته مىشود. اكنون پرسش اين است كه حج به طور مشخص چگونه به تربيت اخلاقى حجاج كمك مىكند؟
مقام معظم رهبرى بر اين باورند كه جبهه استكبار، چندين قرن، امت اسلامى را تحقير، بىهمت و نااميد كرده و با روشهاى گوناگون سعى كرده است، معنويت و روحانيت را در امت اسلام تضعيف كند. از نظر رهبر فرزانه انقلاب «حج» اين قابليت را دارد كه همه اين گرفتارىها را حل كند و به امت اسلامى، عزت، احساس اقتدار و اميد ببخشد. «حج» باعث مىشود، ما روحيههاى خودمان را تقويت كنيم و احساس كنيم كه به خدا توكل داريم و با اتكاى به او، يك امت بزرگ هستيم. پس اين اولين تأثير حج در درون امت اسلامى است. «حج» در بعد بينالمللى، وحدت امت اسلامى را در مقابل دشمن، آشكار مىسازد و دشمن را تضعيف مىكند و روحيه او را در هم مىشكند و عظمت اسلام را به رخ دشمن مىكشد. 1
در تعابير مقام معظم رهبرى، واژههاى كليدى مانند: «اميد»، «عزت»، «توكل»، «احساس اقتدار» و... كه از جنود رحمان هستند، به چشم مىخورد. اينها، واژههايى اخلاقى هستند كه از منظر سياسى به آنها نگاه شده است و به ظرفيت سياسى آنها در سطح فردى، ملى و جهانى اشاره مىشود. امام خمينى در كتاب «شرح جنود عقل و جهل» شاخصههاى جنود عقل وجنود جهل را بيان كردهاند و به تعبير ديگر، شاخصههاى دو نوع سبك زندگى رحمانى و شيطانى را برشمردهاند. با آراستگى به نظام فضائل، تحكيم برادرى و سپس امتى كه همچون يك پيكر واحد با يكديگر ارتباط ارگانيك دارند، شكل مىگيرد و نتيجه آن تقرب به خداست؛ و سپس اين حلقه دوباره تكرار مىشود و تقرب به خداوند به تقويت اخلاق در فرد وجامعه و تقويت روحيه