309متخصص و مربيانى آگاه، از سوى خداوند متعال آمدهاند تا گنجينههاى عقل و خرد بشر را استخراج كنند.
فرد و يا جامعه يا دولت و ملتهايى هستند كه از سرمايه و گنج درونى خود بىخبرند و يا آن گنجينهها و دفينهها را استخراج نمىكنند و در نتيجه از آن بهرهاى نمىبرند و عمرى با فقر و ندارى سر مىكنند. امتى كه از عقل استفاده نمىكند و عقل را حَكم قرار نمىدهد و عقل را تربيت نمىكند و زمام نفس را به دست عقل نمىدهد، دچار مشكلات فراوانى در دنيا و آخرت مىشود. 1 از اينرو در روز قيامت به زبان حال و قال اعتراف مىكند كه (لَوْ كُنّٰا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مٰا كُنّٰا فِي أَصْحٰابِ السَّعِيرِ) ؛ (الملك:10) علت اينكه ما دچار آتش دوزخ شديم، اين است كه به عقل خود، به خرد خود مراجعه نكرديم، گوش نكرديم، دل نداديم؛ لذا امروز كه روز قيامت است، به اين سرنوشت ابدى تلخ مبتلا شدهايم.
بر اين اساس، انسان به مربى نياز دارد و عقل، اين پيامبر درون، توسط انبياى الهى، كه پيامبران بيرونىاند، شكوفا مىشود و انسان را به كمال و پيشرفت مادى و معنوى مىرساند و همينجاست كه تفاوت بنيادين مكاتب مادى با مكاتب الهى، روشن مىشود و راه اين دو مكتب از هم جدا مىگردد. 2
آشكارترين بروز تربيت عقلانى را در اصول دين مىبينيم؛ چون اصول دين بر خلاف فروع دين، مبتنى بر تحقيق، بررسى، تفكر و تدبر است و تقليد از ديگران، هرچند كه ديگران انسانهاى دانشمند و وارستهاى باشند، ممنوع است. مىتوان با انديشمندان اين حوزه، به گفتوگو نشست و سؤالاتى چالشى هم، مطرح كرد، اما نبايد از آنان تقليد كوركورانه كرد. در صورتى كه در فروع دين تقليد نه تنها ممنوع نيست، بلكه براى اكثر افراد، لازم و واجب است.