304و اخلاقى، انسان را بد عاقبت نكند و آخرت او را بر باد ندهد، دست‌كم مى‌تواند، انسان را در بعد جسمانى و مادى، تربيت كند؛ تربيتى از نوع شيطانى و در بهترين حالت حيوانى كه به تشكيل باغ وحشى منظم مى‌انجامد و نه تربيتى متعالى؛ چرا كه نياز به دين، ذاتى و فطرى انسان است و نمى‌توان آن را بى‌پاسخ گذاشت، از اين‌رو عده‌اى براى پر كردن اين خلأ و برطرف كردن اين نياز، شيطان‌پرست شده‌اند؛ عده‌اى انسان پرست و تعدادى به عرفان‌هاى كاذب گرويده‌اند و گروهى هم كه بر اساس كتاب مقدس به تباين عقل و دين معتقدند، دلسوزانه توصيه مى‌كنند، اجازه ندهيد عقل، ايمانتان را به يغما برد.

بنابراين نظام‌هاى غيرالهى و ضدالهى در بهترين حالت، در بعد سوم به انسان برنامه مى‌دهند و ظرف گرايش‌ها و انديشه‌هاى انسان را با محتوايى ناپاك پر مى‌كنند. دغدغه مقام معظم رهبرى، همچون ديگر بزرگان و اولياى دين، دعوت بشر به سوى چشمه زلال و پاكى است كه آلودگى ندارد و روح را صفا مى‌دهد.

ايشان با استناد به روايتى از پيامبر گرامى، معتقدند ابتدا عقل، و پس از عقل، حلم و پس از حلم، علم به وجود مى‌آيد؛ «فَتشَعَّبُ مِنَ العَقلِ الْحِلمُ وَ مِنَ الْحِلمِ العِلْمُ» ¹؛ ايشان به اين نكته اشاره دارند كه:

ترتيب اين مسائل را انسان توجه كند؛ عقل، اول حلم را به وجود مى‌آورد؛ حالت بردبارى را، حالت تحمل را. اين حالت بردبارى وقتى بود، زمينه براى آموختن دانش، افزودن بر معلومات خود (شخص و جامعه) فراهم خواهد آمد؛ يعنى علم در مرتبه بعد از حلم است. حلم، اخلاق است. ²