210چونان سرمايه اجتماعى يا منبع آن كاركردهاى خود را ايفا و دلها را بهم نزديك مىكند. 1 طرح مسائل مهم و جارى جهان اسلام در كنگره عظيم ساليانه حج، بىگمان، وضعيت جوامع اسلامى را دگرگون مىكند. 2 در حج، مىتوان به شبهات كلامى، فقهى، سياسى و تاريخى پاسخ داد و ابهامات و عوامل ذهنى واگرايى را رفع كرد.
من مجدداً روى نوشته و جزوه و كتاب تكيه مىكنم.... بايد كتابها و جزوههايى نوشته بشود، پاسخهايى روشن به سؤالهاى مقدر داده بشود؛ هر روز هم سؤالى وجود دارد. بعضى از سؤالها هميشه تكرار مىشود؛ ليكن بعضى از سؤالها موسمى و وابسته به حوادث جارى است. بايستى اين سؤالها با بهترين بيان، با زيباترين ترجمه و با چاپ مناسب آماده شود و در اختيار باشد. 3
حج چونان يك اجتماع از دو جهت ساختارى و تعاليم دينى، منبع آگاهى عمومى است. آگاهى از اوضاع ملتها، توطئه تبليغاتى، دروغسازى و شايعهپراكنى دشمنان، باعث از ميان برداشتن فاصلههاى مكانى، زبانى و پندارى مىشود. با تبيين موفقيت يك ملت، ملتهاى ديگر، اميدوار مىشوند. احساس انزوا و تنهايى از افراد و ملتها دور مىشود و بهت دشمن در چشم آنان مىشكند، مصيبتهاى بزرگ يك كشور براى ديگران معلوم مىشود و آنان را به فكر علاج مىاندازد. 4
به نظر مانهايم، آگاهى و معرفت به «تعلق داشتن به يك طبقه و يك نسل و يا يك گروه سنى، به افراد متعلق به اين مقولات، موقعيت مشتركى در فراگرد تاريخى و اجتماعى مىدهد». 5 بنابراين، آگاهى مسلمانان از تعلق داشتن به يك مكتب و آئين، همراه با اعتقادات و ارزشها و تاريخ مشترك، فراگرد تاريخى، اجتماعى و سياسى