89 حديبيّه - ¹ سازگار است. بنابراين عموميت دارد؛ چرا كه هم مصدود و هم محصور را شامل مى‌شود، ولى دو نكته در مورد اين تفسير، لازم به توضيح است:

نكته اول: چنان‌كه گفته شد: بسيارى از فقهاى اماميّه آيه مورد بحث ( فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ...) را مربوط به صورتى مى‌دانند كه حج‌گزار يا عمره‌كننده به سبب بيمارى و مانند آن نتواند به تكليف خود عمل كند، نه آنكه ممنوعيت از ناحيه دشمن باشد كه در اين صورت هم تفسير ظاهر آيه، مناسب و حكم، از ظاهر آيه به خوبى معلوم است و هم امثال روايت معاوية بن عمار كه ميان محصور و ممنوع، فرق قائل شده‌اند، دليل روشنى براى اين تفسير خواهند بود، چنان‌كه علامه در «المنتهى» در اين رابطه فرموده است:

الحصر عندنا هو المنع من تتمّة أفعال الحج علي ما يأتي بالمرض خاصّة، والصدّ بالعدوّ، وعند فقهاء المخالفين الحصر والصدّ واحد وهما من جهة العدوّ؛ لنا أنّهما لفظان متغايران والأصل عدم الترادف، وما رواه الشيخ عن معاوية بن عمّار قال: سمعت أباعبدالله(ع) يقول: المحصور غير المصدود... . ²

ولى اين تفسير اولاً با توجه به اينكه بيشتر مفسران نزول آيه را مربوط به ماجراى «حديبيّه» مى‌دانند، «مورد» را شامل نمى‌شود. ثانياً روايت معاوية بن عمار، فرق ميان «حَصْر» و «صَدّ» و نيز تكليف كسى