484 مالى كه بدان مال، انواع خير را انجام مى‌دهد و در راه‌هاى خير براى به دست آوردن فضل و كرم الهى انفاق مى‌كند، و آن كه مال ندارد آرزو مى‌كند، كه اگر او را هم مانند وى مالى بود، همانندش عمل مى‌كرد، پس هر دو در اجر و پاداش برابرند، بلكه او (بدون مال) كامل‌تر است؛ زيرا برايش اجر كامل بر تمام‌ترين وجهى - بدون درخواست غيرى از او - حاصل مى‌گردد؛ زيرا از اولى، پرسش مى‌شود كه آن مال را از كجا آورده‌اى؟ و آيا در دادنش اخلاص داشته‌اى؟ و پس از اين رنج و مشقت، اجر آن برايش حاصل مى‌گردد، ولى آرزو كننده تمام آن اجر - بدون درخواست‌كردن و رنج و مشقتى - وى را حاصل است. 1
8. نگرشى عرفانى به حيوان قربانى (توجه به فناپذيرى حيوان قربانى‌شده)
دل بيدار و جان هوشيار، همه هستى را زنده و با شعور مى‌بيند؛ ازاين‌رو تصرفش در هستى، همراه با ياد خدا و اجازه از پروردگار است. چنين كسى آن‌گاه كه در سرزمين منا براى قربانى آماده مى‌شود، هرگز نگاه او به حيوانى كه قصد قربانى او را دارد، نگاه كسى كه آن را حيوانى بى‌شعور، ناآگاه و فناپذير مى‌داند نيست. او با احترام، اين گوسفند را ذبح مى‌كند، و بر اين باور است كه اين حيوان نيز مانند همه هستى و همه موجودات ديگر، نابود نخواهد شد، بلكه تنها تغيير شكل خواهد داد. سخنان محيى‌الدين عربى شنيدنى است:
... سپس حاج، قربانى‌اش را سر مى‌برد و بدان وسيله، روح اين حيوان را از زندان اين كالبد طبيعى تاريك، به عالم اعلا و عالم فراخى و خير روانه مى‌كند؛ زيرا تمام حيوانات - از نگاه ما - داراى ارواح و عقولى هستند كه از جانب خداوند، تعقل مى‌كنند، و از همين روى است كه خداوند متعال