483 شخصيت پندارآميز و وهمآلود، و رسيدن به شخصيتى راستين و حقيقى. اين شخصيت كاذب، همان وجودى است كه شاعران و عارفان بزرگ، از آن به خار و خاشاك تعبير مىكنند، و مىخواهند كه از اين «خود» بىخود گردند، تا «خود» راستين - كه آيينه تمام نماى پروردگار است - آشكار شود.
به تعبير زيباى مولوى:
آن نفسى كه با خودى، بسته ابر غصهاى
وان نفسى كه بىخودى مه به كنار آيدت
آن نفسى كه با خودى، يار كناره مىكند
وان نفسى كه بىخودى باده يار آيدت
آن نفسى كه با خودى، همچو خزان فسردهاى
وان نفسى كه بىخودى دِى چو بهار آيدت 1
شيخ محمود شبسترى نيز گفته است: وجود تو همه خار است و خاشاك
برون انداز از خود جمله را پاك
برو تو خانه دل را فرو روب
مهيا كن مقام و جاى محبوب
چو تو بيرون شدى او اندر آيد
به تو بى تو جمال خود نمايد 2
7. منا سرزمين رسيدن به آرزوها
محيىالدين عربى، منا را سرزمين دستيابى به آرزوها مىداند و مىنويسد:
منا محل رسيدن به آرزوهاست؛ زيرا روزهاى خوردن و آشاميدن و بهرهورى و نعمت است، و آن همان بهشت [نقد و] نزديك است و [نيز] در آن، ريختن چرك و زوايد و ازاله پراكندگى از حاج است، و از نيروى تمناست كه «منا» ناميده شده است، و آن اينكه صاحبش را به آنچه آرزويش را دارد [اما اكنون آن را] حاضر ندارد، به كسى كه آنچه را آرزومند است و به تمام وجوه، نزدش حاضر است مىرساند، مانند صاحب