459 به اراده و اختيار خود به روى امواج وسوسه شيطان مى‌گشاييم، پس با آنكه شيطان در عالم هست، ما مختاريم و مجبور نيستيم، و چون مختاريم، مسئوليم». ¹

اين آيه شريفه دراين‌باره كه اين انسان است كه دست شيطان را براى وسوسه خود مى‌گشايد، و شيطان، در واقع هيچ تسلطى بر او ندارد، شنيدنى است:

وَ قٰالَ الشَّيْطٰانُ لَمّٰا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللّٰهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ مٰا كٰانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطٰانٍ إِلاّٰ أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلاٰ تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ مٰا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ مٰا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمٰا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظّٰالِمِينَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ (ابراهيم: 22)

و هنگامى كه كار تمام مى‌شود، شيطان مى‌گويد: خداوند به شما وعده حق داد و من به شما وعده [باطل] دادم و تخلف كردم. من بر شما تسلطى نداشتم، جز اينكه دعوتتان كردم و شما دعوت مرا پذيرفتيد. بنابراين، مرا سرزنش نكنيد و خود را سرزنش كنيد. نه من فريادرس شما هستم و نه شما فريادرس من. من نسبت به شرك شما درباره خود، كه قبل داشتيد [و اطاعت مرا همرديف اطاعت خدا قرار داديد] بيزار و كافرم به يقين ستمكاران عذاب دردناكى دارند!

در جايى ديگر نيز، اين حقيقت به بيانى ديگر آمده است، آنجا كه خداوند خطاب به شيطان مى‌گويد:

إِنَّ عِبٰادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطٰانٌ إِلاّٰ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغٰاوِينَ (حجر: 42)

به راستى كه تو را بر بندگان من تسلطى نيست، مگر آن گمراهانى كه خود به دنبال تو مى‌آيند.

«بنابراين بايد هشيار بود و خود شيطان نبود تا بتوان شيطان را با موفقيت رمى كرد. در غير اين صورت، رمى، تنها نمايشى ظاهرى و عملى فيزيكى خواهد بود. بايد شيطان را