229نكته ظريفى در آيه شريفه وجود دارد... [و آن اينكه] از دل، با تعبير «فؤاد» ياد شده است. فؤاد همان قلبى است كه در آن آتشى افتد. اگر قلبى سخت بسوزد و شعله كشد و دود آن به هوا رود، به آن فؤاد گويند. شوقى كه خداوند نسبت به فرزندان ابراهيم(ع) و نيز سرزمين نور و وحى در دل‌ها قرار داده است، اشتياقى معمولى نيست، بلكه شوق و حبّى از نوع سوختن و آتش گرفتن است. قلب‌ها در اين سرزمين به هيجان مى‌آيند، مملو از حرارت عشق و شوق مى‌شوند و در كنار خانه يار و طواف خانه يار، عاشقانه مى‌سوزند». ¹

شيخ محمود شلتوت مى‌نويسد:

طواف به معناى روى آوردن به خداوند و چرخش جسم و روح، بر گِرد كعبه دل‌ها و منبع پاكى‌هاست، كارى است كه عاشق شيدا در آستان معشوق و محبوب خويش انجام مى‌دهد؛ محبوبى كه نعمت‌ها و آثار عظمت و حكمتش را مى‌بيند و به شوق درمى‌آيد. ²

«بارى، فهميدن اين حقيقت كه خانه، خانه خداست و آن را به منزله پيشگاه سلاطين قرار داده است، اشتياق‌برانگيز است. پس هركس قصد خانه خدا كند، قصد خدا را كرده است و هركس به وسيله خانۀ محسوس [كعبه] آهنگ حضرت بارى تعالى كند، شايسته است از سر شوق و عاشقانه به محضر حق و كعبه حقيقى كه در آسمان است و اين كعبه در زمين كه به منظور توجه به كعبه حقيقى بنا شده است، حركت كند و به طواف درآيد». ³

«ما دو نوع حركت داريم: حركت مستقيم و حركت دَورانى. حركت دورانى، علامت و نماينده جاذبه و عشق است». ⁴