93

اشكالات بر آيه ولايت

بر استدلال به اين آيه، اشكال‌هايى وارد كرده‌اند كه برخى از آنها را به اختصار گزارش مى‌كنيم.

اشكال اول

اگر حصر آيه را به ولايت على عليه السلام بپذيريم، علاوه بر نفى ولايت از خلفاى چهارگانه، ولايت ديگر امامان شيعه نيز نفى خواهد شد؛ چون بر حسب حصر آيه، آنان نيز از شمول اين ولايت بيرون خواهند بود؛ به عبارت ديگر، شيعه به موجب به كار رفتن ادات حصر إِنَّمٰا در آيه، ولايت را مختص على عليه السلام دانسته، ولايت خلفا را نفى مى‌كند؛ درحالى‌كه با همين استدلال، ولايت ديگر امامان شيعه نيز نفى مى‌شود.

در پاسخ بايد گفت: ميان اين دو دسته كه در ظاهر تصور مى‌شود جزء مصاديق آيه نيستند، تفاوت روشنى وجود دارد. خلفا در زمان نزول قرآن، حضور داشتند و مى‌توانستند با انجام كار مشابهى همچون صدقه دادن در نماز، جزء مصاديق صاحبان ولايت باشند كه چنين اتفاقى نيفتاده است و خودشان هم مدعى چنين حكمى از طرف خدا نشده‌اند. اما امامان كه بيشتر آنها (حتى حسنين) در زمان نزول آيه به دنيا نيامده بودند، چگونه مى‌توانستند در نماز صدقه بدهند تا با اشاره به اين عمل، جزء مصاديق وصفى شوند كه براساس آن، صاحب ولايت معرفى شوند. نازل نشدن آيه دربارۀ ديگر امامان كه در زمان نزول متولد نشده‌اند، نشانه نقص آنان يا خارج بودنشان از دايرۀ ولايت نيست؛ چون در آن زمان، اين امر برايشان امكان وقوع نداشته است. اما براى خلفا و صحابه نقص