156زيرا با تنوع كاربردهاى اين واژه آشناست؛ لذا با اين ديدگاه كارشناسى واژهشناسى، اينكه گفته شود مخاطب آن زمان عرفاً چنين چيزى از كلمه مولا نمىفهميد، پذيرفته نيست. اما اگر گفته شود كه صحابه و مخاطبان، مراد و منظور حديث را فهميدند و عمل نكردند، بحث ديگرى است كه به اختصار به زوايايى از آن اشاره مىشود.
اشكال پنجم
آيا ممكن است صحابه چيزى را فهميده و مطابق آن عمل نكرده باشند؟ آيا مىتوان گفت: صحابه كه همه افراد خوب و شايستهاى بودند، مطابق اين حديث عمل نكردند؟
پاسخ: در اينجا چند نقطه درنگ و تأمل وجود دارد:
- امكان اشتباه صحابه وجود دارد؛ چون ما قائل به عصمت فردى يا جمعى آنها نيستيم و نيز اجتهاد تصويبى كه اهلسنت براى صحابه قائلاند، از نگاه ما مبنا ندارد. اجتهاد تصويبى يعنى هر برداشتى را كه صحابه از اسلام داشته و بر اساس آن رفتار كردهاند، درست و مطابق اسلام بدانيم. مستند اين نظريه، حديث
«اَصحابي كَالنجوم بأيهم اقتَدَيتم اهتديتم» است. اما اين حديث هم از وجه دلالى و معنايى و هم از وجه سندى مورد نقد است 1 و از طرفى، پيدايش اين حديث تاريخچهاى دارد.