138نكته پنجم: غدير خم از جاهاى ديگر (مكه و منا و عرفات) براى اعلان جانشينى حضرت على(ع) مناسبتر بود؛ زيرا:
الف) در مكه، مردم در منازل و جاهاى گوناگون پراكنده بودند و جمع كردن آنها ممكن نبود.
ب) در مكانهاى مذكور، مردم مشغول انجام مناسك و عبادت خود بودند و براى امر مهم معرفى جانشين، حاضر نمىشدند.
ج) از سويى، مردم در عرفات محرم بودند و محدوديتهاى احرام را داشتند و براى وقوف واجب، در آنجا گرد آمده بودند و اگر پيامبر(ص) اين كار را انجام مىداد، امرى تبعى و حاشيهاى و فرعى محسوب مىشد؛ بهويژه با توجه به اينكه آنحضرت(ص)، در عرفات درباره اخلاق رفتارى و معاشرتى مسلمانان خطبهاى طولانى ايراد فرموده بود. درحالىكه بايد براى اين امر مهم، جلسهاى ويژه با شرايط ويژه و به ياد ماندنى تشكيل مىشد.
د) تمام كسانى كه به حج مشرف شده بودند و در صحراى عرفات حضور داشتند، در غدير خم نيز - كه نزديك جحفه و مكان جدا شدن راهها از يكديگر است - حضور داشتند. با اين تفاوت كه در عرفات، مردم در خيمهها و جايگاههاى خود پراكنده و مشغول عبادت بودند و تشكيل چنين جلسه مهمى، هم با حفظ حال عبادى آنها منافات داشت و هم اينكه امرى تبعى و طفيلى و غير مهم به حساب مىآمد.
براساس آنچه گفته شد، در پاسخ بايد بگوييم:
الف) اگر پيامبر(ص) مىخواست از حضرت على(ع)، در مقابل كسانى كه از او شكايت كرده بودند، حمايت كند، بايد فقط همان افراد را گرد مىآورد و آنها را از شكايتكردن از اميرمؤمنان(ع) نهى مىكرد؛ نه آنكه همه مسلمانان را در آن صحراى گرم و شرايط بسيار نامناسب - كه گفته شده، هوا آن قدر گرم بود كه مردم، قسمتى از لباس خود را بر سر مىكشيدند و قسمتى را زيرپا مىگذاشتند - ساعتها متوقف كند.