70
تكليف اهل تأويل و استنباط
سخنى به همين مناسبت از يكى از مشايخ بزرگوار حنفى، به نام محمد امين معروف به ابن عابدين درباره مرتد در كتاب جهاد 1 از كتاب رد مختار ديدم كه در آن، به اسلاميت كسى كه از روى اجتهاد و تأويل، صحابه را لعن مىنمايد، حكم قاطع مىكند و با صراحت مىگويد:
اقرار به تكفير اين افراد، مخالف اجماع فقها بوده و با آنچه در متون و شروح آنها آمده، مغاير است و آنچه به عنوان اظهار نظر اهل مذهب، درباره تكفير آنها آمده، نظر فقهاى مجتهد نيست، بلكه نظر ديگران است! و آنچه هم از جانب غير فقها يا فقهاى ديگر رسيده، مورد اعتماد نيست! 2
در همين زمينه كلام مفصلترى نيز، از ايشان به جاى مانده است كه پژوهشگران براى دستيابى به اطلاعات بيشتر مىتوانند به كتاب تنبيهالولاة و الحكام مراجعه كنند.
علامه گرامى ملاعلى قادرى حنفى نيز، رسالهاى بر رد كسانى كه تأويلگران و مجتهدان را كافر دانستهاند، نوشته است.
ابن حزم نيز در اين باره نوشته است:
اما كسى كه يكى از صحابه(رضىالله عنه) را لعن كند، اگر جاهل به حكم باشد، عذر او پذيرفته است و اگر پس از آگاهى همچنان به لعن خود ادامه دهد و عناد ورزد، او فاسق است، مانند كسى كه زنا و سرقت كرده باشد و اگر در اين كار با خدا و رسول عناد و لجاج بورزد، او كافر است.