170انجام مىدهم، از آن طفره مىروند؟ به خدا سوگند، من از ديگران به احكام خدا داناتر، و از ترس به خدا بيمناكترم. 1
حاطب بن بلتعه
حاطب، نامهرسان رسول خدا(ص) روزى نامه آن حضرت را براى مشركان برد و هنگام تحويل نامه، سياستى به خرج داد. هنگام برگشت، رسول خدا(ص) سؤال كرد چرا چنين كردى؟
حاطب پاسخ داد: «خواستم از اين طريق، رابطه خود را با قوم و قبيلهام حفظ كنم، تا از مال و خانوادهام حراست كنند! علاوه بر اين، صحابه ديگر نيز، در آنجا مال و زندگى دارند كه خداوند بدين وسيله مال و زندگى آنها را حفظ مىكند».
رسول خدا(ص) با شنيدن اين سخن، فرمود: «راست مىگويد و درباره او، جز خير و خوبى نبايد گفت».
اما عمر گفت: «اين مرد به خدا و رسول(ص) و مؤمنان، خيانت كرده است، بگذاريد گردن او را بزنم!».
بخارى، اين مطلب را در آخر كتاب استتابه مرتدين و جاهاى ديگر صحيح، آورده است. 2
با بيان اين مطلب، دليل ما مبنى بر اجتهاد و تأويل روشن شد و همين مقدار كافى است كه بدانيم، افراد در برابر نص، تأويل و اجتهاد داشتهاند و عذر آنها هم، پذيرفته شده است.