93دو قرن اخير كه دست دولتهاى اجنبى به كشورهاى اسلامى باز شده و سايه شوم آنان بلاد مسلمين را به تاريكى و ظلمات كشانده است و ذخاير خداداد آنان را به باد فنا داده و به طور مداوم مىدهد. غفلت مسلمانان از مسائل سياسى و اجتماعى اسلام است كه به دست استعمارگران و استثمارچيان و عمال غربزده و شرقزده آنان به تودههاى مسلمانان محروم تحميل شده است كه حتى غالب علماى اسلام گمان مىكردند و مىكنند كه اسلام از سياست منزّه است و يك شخص مسلمان نبايد در سياست دخالت كند. چپاولگران حيلهگر كوشش كردند به دست عمالِ به اصطلاح روشنفكرِ خود اسلام را همچون مسيحيت منحرف به انزوا كشانند و علما را در چهارچوب مسائل عبادى محبوس كنند و ائمه جماعات را در مساجد و محافل عقد و ازدواج، منزوى، و مقدسين از توده را سرگرم ذكر و دعا، و جوانان عزيز را سرگرم عيش و نوش، از صحنه امور سياسى و اجتماعى و اهتمام به امور مسلمين و گرفتارى بلاد اسلامى خارج نمايند. و در اين امر توفيق بسزايى پيدا كردند. و از اين جهالت و غفلت ما سوء استفاده نمودند، و بلاد مسلمين را يا مستعمره خويش نمودند و يا به استثمار كشيدند. و بسيارى از سلاطين و حكام مسلمين را استخدام نموده، و با دست آنان ملتها را به استضعاف و استثمار كشاندند؛ و وابستگى و فقر و فاقه و پيامدهاى آنها گريبانگير تودههاى دربند گرديد. و اكنون نيز مسلمين به غفلت خود، و عمال استعمار به تبليغات خود، و ابرقدرتها به سلطه و چپاول خود ادامه مىدهند؛ و آخوندهاى مزدور و دربارى به عقب نگهداشتن مسلمانان و جهالت و غفلت آنان دامن مىزنند. 1امام خمينى بر اين باور بود كه بايد در حج مسائل جهان اسلام مطرح شود تا مسلمانان به احوال و اوضاع يكديگر پى ببرند و به نوعى هويت جمعى مسلمانى دست يابند. البته ايشان، اين نكته را از مسائل مهم اجتماع حج مىدانست، نه مسائل حاشيهاى و جنبى و مىفرمود: «...نكته مهم اين اجتماعات [حج] اين است كه... آن چيزهايى كه در بلاد مسلمين در طول سال گذشته است، به اطلاع همه برسانند...». 2بيشترين بخش از پيامهاى امام خمينى(رحمه الله) در ايام حج، به بيان و تشريح اوضاع و مسائلى كه مسلمانان جهان با آن روبهرو بودند، اختصاص داشت و برخى از آنها به كشورهايى همچون: «فلسطين» 3 و «لبنان» 4 و برخى هم به همه مسلمانان جهان مربوط بود. 5اين امر حاكى از آن است كه در انديشه امام(رحمه الله) در مورد حج، ظرفيت و ضرورت پرداختن و بررسى