61در واقع قرب به خدا، با كمكردن غفلت سازگار است. 1 طبق روايات، انديشه و رفتار غفلتآميز، انسان را به دور از درك تحولات بار مىآورد. 2 غفلت هم قلب را مىميراند و هم قساوت قلب مىآورد. 3 خلاصه در دستگاههايى، مانند سازمان حج، كه با ابعاد دينى سروكار دارند، احتمال شكلگيرى فرضيه غفلت و بدعت جدى است. ازاينرو دو برنامه را در ارتباط با اين دستگاه پيشنهاد مىكنم: يكى اصلاح و ديگرى سپردن موقت به يك جايگزين مديريتى با نظارت رسمى. احتياط عقلايى ايجاب مىكند كه سازمان حج پيشنهاد دوم را بپذيرد تا عبادت حج مسير طبيعى خود را بيابد. احتياط پيامبر در دخالت نكردن در امورى كه توسط مردم اجرا پذير بود، هشداردهنده و روشنگر است. وقتى از پيامبر تقاضا شد در قيمتگذارى بازار دخالت كند، تصريح كرد كه اين مسئله به من ارتباط ندارد، بلكه مسير طبيعى و خداوندى خود را دارد. 4 حال با فرض توجه به اين قسمت مقدماتى، گزارشوارهاى از وضع موجود دستگاه حج، توصيف مرتبطى از كارآمدى و بهرهورى، و ارائه بستهاى پيشنهادى، قسمتهاى ديگر اين مقاله را تشكيل مىدهد.
گزارشوارهاى از عملكردها و ظرفيتهاى دستگاه حج
منظور از دستگاه حج، مجموعهاى از كارگزاران حقيقى و حقوقى است كه رفتار آنها ارتباط معنادارى با كارآمدى عبادت حج به معناى شرعى آن دارد. متقاضيان اصلى حج، سازمان حج، كاروانهاى حج، مردم كشور داخلى، مردم كشورهاى خارجى حاضر در مراسم حج، دولتمردان داخل و دولتمردان حاكم بر حرم الهى، برخى از اين كارگزاراناند. صاحبخانه، يعنى خداى وصف ناپذير، نيز كارگزار اصلى است. همه اينها مىتوانند نقش بازيگرانى را به عهده بگيرند كه بازده نهايى رفتار همه آنها چگونگى انجام دادن عبادت حج و آثار آن را منعكس مىسازد.
قبل از انقلاب در ايران، كاروانهاى حج بهصورت خصوصى اداره مىشد. اما پس از انقلاب، مجرى برنامه حج و عمره، سازمان حج است كه نهادى حكومتى است و كاروانهاى مختلف حج زير نظر اين سازمان به فعاليت خود ادامه مىدهد. ازاينرو برنامه حج در ايران به صورتى متمركز اداره مىشود. برنامهريزى، سياستگذارى، گزينش نهايى حجاج، چگونگى اداره آنها در كشور عربستان، حتى تغذيه و اسكان آنها در مراسم حج و بازگشت آنها، با مديريت مركزى سازمان حج انجام مىشود. هر چند