245مصرف كالا و خدمات بيگانه در جامعه اسلامى، ضرورت تجديد نظر در روابط تجارى - بازرگانى با كشورهاى استثمارگر احساس مىشود. اين موضوع مىتواند در كنگره عبادى - سياسى حج، ميان كشورهاى اسلامى بررسى شود تا زمينههاى تفاهم و همكارى ميان كشورهاى مسلمان براى مبادلات متقابل و تأسيس بازار مشترك اسلامى فراهم گردد.
از منافع عظيم و بلند مدت حج، مطالعه روشهاى مناسب براى قطع سلطه و استثمار كفار از جامعه مسلمانان مىباشد. بهترين موقعيت براى تبادل نظر و تصميمگيرى مناسب، ايام برگزارى حج است كه اعمال و مناسك را با فلسفه و اهداف واقعى آن همراه مىكند، كه مبارزه علمى و مستمر با استكبار جهانى و قطع سلطه كفار بر مسلمانان است.
بنابراين، تشكيل بازار مشترك مسلمانان و عرضه كالاها و خدمات براى تأمين نيازهاى متقابل جوامع اسلامى، راهكارى منطقى و اصولى براى قطع سلطه خارجى است. تمام كشورهاى اسلامى مىتوانند با شناخت امكانات بالقوه اقتصادى خويش و توليد كالاها و خدمات متناسب با سطح استاندارد و كيفيت لازم، نيازهاى همديگر را تأمين و مازاد بر مصرف داخلى را به ساير كشورهاى اسلامى صادر كنند. بالعكس مىتوانند كمبودهاى خود را وارد و در ارتباط و همكارى بازرگانى در مقابل بيگانگان، به استقلال و خودكفايى برسند.
بديهى است كه براى نيل به اين هدف، وحدت، هماهنگى، همدلى و همكارى متقابل، ميان كشورهاى اسلامى ضرورى است و فضاى الهى و توحيدى حج مىتواند چنين وضعيتى را در اختيار ملل اسلامى قرار دهد تا با توحيد كلمه و اتفاق نظر، به اهداف عالى و حكيمانه حج ابراهيمى واصل شوند.
آسيبهاى اقتصادى حج
ايجاد بازار كاذب در بين الحرمين
متأسفانه كشورهاى اسلامى، از چنين فرصتى غفلت ورزيده و سرزمين وحى را با مظاهر صادرات بيگانگان پوشش دادهاند. امروزه بازار مكه و مدينه به نمايشگاه صنعتى وتجارى غرب و شرق تبديل شده است. در آنجا محصولات كشورهاى اسلامى كمتر ديده مىشود و بيشتر سوداگران اصلى اين بازار، غير مسلمانان و حتى از دشمنان اسلام هستند كه انبوه ثروت و ارز مسلمانان را به تاراج مىبرند. و به حساب كمپانىها، كارخانهها و جيب سرمايهداران بيگانه مىريزند و اين درست همان وضعى است كه در كشورهاى اسلامى مىگذرد. توليدات و صادرات خارجى بازار مسلمانان را پر مىكند و بازار توليدات داخلى كساد مىگردد و وابستگى و دنبالهروى روز افزون مىشود. جا دارد كه دولتها، ملتها و برنامهريزان اقتصادى كشورهاى اسلامى، بيدار شوند و به اين امر بينديشند. آنان در بازار