199
معيارهاى اقتصادى حج در قرآن و سنّت
1. نبىالله قاسمى خطير
2. سيد حبيب اله ساداتى
مقدمه
برنامه و مناسك حياتبخش حجّ از ويژگىهاى بزرگ دين اسلام در ميان تمام اديان جهانى است. بهطور قطع مىتوان ادعا نمود هيچ دين در طول تاريخ بشريت همانند اسلام و مسلمين نتوانست مناسك با عظمتى همانند حجّ را بين پيروان خود بوجود آورد تا با بهره از آن امكان انسجامبخشى ارائه تعليمات سازنده دينى را در وجود مردم و معتقدانش نهادينه كند . حج دانشگاهى عظيم است كه در آن تمام درسها و رشتههاى زندگى اعم از اجتماعيات - اخلاقيات - اقتصاد و بهطوركلى نيازمندىهاى زندگى مسلمانان جهان تدوين مىگردد و اين ظرفيت بزرگ كه يادگار حضرت ابراهيم(ع) است و پيامبر عظيمالشأن اسلام(ص) آن را تكميل نمود افتخار و سرمايه بسيار مهم براى كشورهاى اسلامى است و لذا با توجه به فونكسيون وكاركردهاى بىشمار حج و زيارت دو مركز مهم تمدن اسلامى يعنى مكه مكرمه و مدينه منوره به عهده همه دستاندركاران و مسئولان و چهرههاى دينى و علمى كشورهاى اسلامى است كه نسبت به بهرهگيرى بيشتر از مراسم حج در زمينههاى مختلف بهخصوص موضوعاتى كه مسلمين جهان نسبت به آن نيازمند به توجه بيشترى هستند اقدامات شايسته و بازانديشى مجدد بنمايند. برترىهاى اقتصادى كه امروزه متأسفانه حربهاى بسيار بزرگ براى قدرتهاى كفر و نظامهاى الحادى در مقابل اسلام و تلاشى براى ناكارآمد جلوه دادن احكام دينى و فرهنگ اسلامى در عرصه اقتصادى زندگى است، اين مسئوليت را دو چندان مىكند. از طرفى بهدليل كجفهمىها و برداشت نادرست از دستورات دينى در طول تاريخ، استفاده شايسته و مطلوبى از حج و زيارت اماكن دينى انجام نشده است و سياستهاى مناسب اقتصادى و مالى در راستاى مصالح مسلمين كه يكى از اسرار بزرگ حج بوده و به صراحت در قرآن و سنّت مورد اشاره قرار گرفته، چندان مورد توجه واقع نشده است و چه بسا با عدم توجه به اين واقعيت ضربات جبرانناپذيرى به حيثيت و جايگاه تمدنى اسلام در