186قوارههاى چادرى تبرك شده و سنگ غار حرا و آب زمزم نيز به رايانه كيفى، لوازم صوتى، تصويرى، آرايشى و بهداشتى تبديل شده است. در نتيجه هزينه حجاج، به دو يا چند برابر افزايش يافته و خريد سوغاتى و رزرو سالن پذيرايى، كارتهاى رنگارنگ دعوت و فيلمبردارى حرفهاى نيز به دغدغههاى زائر تبديل شده است. بدتر اينكه حتى در برخى موارد اين مبالغ از طريق قرض تأمين مىشود.
زائران به بهانه ارزانتر بودن كالا، خريد جهيزيه و سوغاتى، يا سفارشهايى كه از آشنايان گرفته اند، هزينههاى گزافى مىپردازند و چشم و همچشمى و خريد سوغاتىهاى سنگين به مهمترين آفتهاى حجاج ايرانى تبديل شده است، اما اگر به هزينههايى كه براى هر ساعت حضور در اين سفر معنوى پرداخت شده و نيز هزينه فرصت طلايى از دست رفته؛ يعنى از بين رفتن اوقات روحانى نيايش در كنار خانه خدا و حضرت رسول(ص توجه شود خواهيم ديد كه قيمت واقعى كالاها بسيار بالا خواهد بود.
خلاصه با هزينه ارزى اضافى كه ايرانيان، سالانه در عربستان مىپردازند، مىتوان قريب صد هزار مسكن روستايى براى فقرا احداث كرد، يا بيش از صد هزار فرصت شغلى كشاورزى و صنعتى ايجاد نمود.
از اين گذشته در شرايطى كه تحريمهاى اقتصادى عليه كشورمان، حصول درآمدهاى ارزى را بسيار مشكل نموده، خروج اين همه ارز- صرف نظر از اينكه كشور ميزبان آن را در چه جهتى هزينه مىكند- به هيچ وجه به صرفه و صلاح كشور و همچنين تك تك شهروندان نيست.
4. بى توجهى به مزيت نسبى كشورمان
نمونه ايرانى كالاهاى خارجى موجود در بازارهاى عربستان - به خصوص از نوع چينىاش - بهويژه پوشاك با كيفيت داخلى در بازارهاى كشور به وفور يافت مىشود؛ درحالىكه خريد آنها در سفر، فقط از وقت و انرژى مىكاهد، همچنين مزاحمت بستهبندى، هزينه و زحمات حمل و نقل و احياناً عوارض گمركى را براى زائر در بر دارد.
از سوى ديگر، توليد كنندگان كشورمان نشان دادهاند كه مىتوانند حتى در اروپا با بنگاههاى ديگر رقابت نمايند. 1 برندهاى معروف جهانى، در مناطقى از جهان اسلام، از نيروى كار ارزان استفاده مىكنند؛ چنانكه نمونه بنگلادش در اين مقاله مرور گرديد. آنان با اجحاف بسيار از كارگران آن كشور استفاده و يا به تعبير دقيقتر، سوء استفاده مىكنند؛ درحالىكه اگر شرايط مناسب فراهم شود و كشورمان بتواند در معرفى چند برند محدود در جهان اسلام موفق گردد 2، نيروى كارى كه بتوان آنان