169
5. توليد و تجارت جهانى و كشورهاى اسلامى
تمام كشورهاى اسلامى در زمره كشورهاى در حال توسعه يا كمتر توسعه يافتهاند و در نتيجه از تجارت جهانى، سهم زيادى ندارند. از چند كشور محدود اسلامى از قبيل تركيه، امارات، مالزى و اندونزى كه صرف نظر كنيم، ديگر كشورهاى اسلامى، سهم چندانى در تجارت جهانى ندارند. كشورهاى اسلامى فقط 4/7 درصد از توليد ناخالص جهانى و كمتر از 8 درصد از صادرات جهانى را درسال 2005 به خود اختصاص دادهاند و پس از اروپا، آسيا و آمريكاى شمالى، مكان چهارم را داشتهاند. 1 همچنين ميانگين رشد واردات كشورهاى اسلامى بين سالهاى 1997 تا 2005 بيش از ميانگين رشد صادرات بوده كه بيانگر افزايش وابستگى به خارج است. از طرفى كشورهاى اسلامى در ايجاد تنوع در بازارهاى خود موفقيتى به دست نياوردهاند ( Aminn ، 2006).
6. نمونه توليدات فرهنگى يك كشور اسلامى
در تجارت جهانى پوشاك، يك الگوى طراحى شده مانند يك پيراهن را در پاريس تا چهار دلار به بنگلادش سفارش مىدهند، درحالىكه همان لباس در بازارهاى اروپايى بين پنج تا ده برابر قيمت به فروش مىرسد. در بنگلادش قيمت كارخانهاى يك دوجين پيراهن تا چهل دلار است، اما همين كالا در امريكا حدود 266 دلار قيمت دارد. دستمزد نيروى كار زنان و كودكان در كارگاههاى توليد لباس بنگلادش در حدود بيست دلار در ماه است كه در مقايسه با همان كار در آمريكا حدود پنجاه برابر كمتر است؛ بهطورى كه كمتر از 2 درصد ارزش كالا بهعنوان دستمزد و يك درصد بهعنوان سود توليد كننده به آنان تعلق مىگيرد. اين درحالى است كه فروشندگان مغازههاى خرده فروشى در كشورهاى غربى، دستمزدشان چهل برابر بيشتر از يك كارگر بنگلادشى است. جالبتر اينكه برخى از همين كالاها دوباره به كشورهاى اسلامى از جمله عربستان ارسال(صادرات مجدد) مىشود.
به اين ترتيب، قيمت يك دوجين پيراهن در يك كارخانه در بنگلادش حدودا كمتر از چهل دلار توسط كمپانى خارجى خريدارى مىگردد و در ايالات متحده، در حدود سىصد دلار به فروش مىرسد و با احتساب 10 درصد ماليات - كه نزديك به كل مبلغى است كه به توليد كننده تعلق گرفته- نصيب دولت آمريكا مىشود و حدود 270 دلار به واسطه مىرسد. به عبارت ديگر، بيش از 230 دلار ارزش افزوده، سهم آن شركت بينالمللى است كه نقش واسطهاى داشته است. (ر.ك: چاو سودويسكى، 1386) حتى برخى از همين كالاها با برند غربى و به قيمتهاى گزاف، سر از كشورهاى اسلامى و فروشگاههاى لوكس و گران قيمت مكه و مدينه درمى آورد.