147جدول9: چگونگى توزيع عوايد سپردههاى عمره مفرد90 (فرض تفكيك سپرده)
منبع: يافتههاى تحقيق
با توجه به محاسبات صورت گرفته، بانكهاى عامل بيش از نيمى از سود حاصل از سپردههاى عمره مفرد 90 را به سپرده گذاران پرداخت نمىكنند.
نكته حائز اهميت تعيين ميزان سود قطعى سپردههاى حج است. براى محاسبه سود قطعى سپردههاى بانكى بانكها قاعدتا مىبايد در پايان سال پس از محاسبه سود محقق شده، مابه التفاوت نرخ سود قطعى و على الحساب پرداخت مىشود. اگر اين روال در مورد سپردههاى حج نيز انجام شود، محاسبه سود قطعى وابسته به چگونگى سرمايهگذارى اين وجوه است. با توجه به اينكه اين سپردهها در مدتى طولانى در اختيار بانكهاى عامل قرار دارد و آنها اين وجوه را براى درآمدزايى استفاده مىكنند، اكتفا به پرداخت 8 درصد سود باعث صورى شدن محاسبه سود مىشود و شبهه ربا را تقويت مىكند.
اين پديده علاوه بر اينكه مىتواند موجب بىعدالتى در حق برخى ثبتنامكنندگان شود، مىتواند موجب بهرهمند شدن دو بانك دخيل در ثبتنام عمره شود. اين رانت مخفى مىتواند موجب شود كه برخى از ناكارمدىهاى بانكها با استفاده از منافع حاصل از بكارگيرى بلندمدت سپردههاى عمره و پرداخت سود كوتاه مدت پوشش داده شود. گذشته از اينكه با توجه به اين فرصت پذيرش سپردههاى عمره مفرده 90 تنها در اختيار دو بانك ملى و ملت قرار گرفت، بقيه بانكهاى دولتى و غير دولتى از اين مزيت برخوردار نشدند كه اين امر نه تنها زمينه رقابت جدى بانكها را از بين مىبرد بلكه مشكلاتى نيز در توزيع عادلانه بهرهمندى بانكهاى مختلف ايجاد مىكند.
لازم به ذكر است كه ثبتنام طولانى مدت زمينه دلالى و بورسبازى در زمينه حج و عمره را نيز فراهم مىآورد. برخى از افراد با استفاده از اين فرصت درآمدهايى زيادى كسب مىكنند.
8. رهيافت اخلاق كاربردى براى مواجهه با چالشهاى اخلاقى اقتصاد حج
يكى از ويژگىهاى اساسى رهيافت اخلاق كاربردى توجه به ريشههاى شكلگيرى مشكلات اخلاقى است. براساس اين رويكرد، مىتوان با از بين بردن زمينههاى بروز چالشهاى اخلاقى به بهترين شكل، مشكل را حل نمود. در مقابل عدم توجه به ريشه و اساس مشكل و سعى در كاستن از آسيبهاى پيش آمده چندان كارساز نيست.