47
پاسخ
اوّلاً: اين توجيه اجتهاد در مقابل نص است؛ زيرا مطابق روايات صحيحه، پيامبر اكرم(ص) براى مباهله امام حسن وامام حسين8 را كه مصداق أَبْنٰاءَنٰا بود، ونيز حضرت زهرا(عليها السلام) را كه مصداق نِسٰاءَنٰا بود، ونيز حضرت على(ع) را كه مصداق أَنْفُسَنٰا بود، آورد. واگر مقصود از أَنْفُسَنٰا خود پيامبر بوده است، چرا پيامبر(ص) ، على(ع) را با خود به همراه آورد؟
ثانياً: با اين فرض، لازم مىآيد كه بين داعى ومدعو اتحاد باشد؛ يعنى دعوت كننده ودعوت شده يكى باشند كه اين قطعاً باطل است؛ زيرا هيچگاه انسان خودش را دعوت نمىكند.
ثالثاً: در صورت درست بودن اين احتمال، لازم مىآيد كه كلمه أَنْفُسَنٰا وَ أَنْفُسَكُمْ ، در آيه زيادى باشد؛ زيرا شخص پيامبر(ص) داخل در جمله تَعٰالَوْا نَدْعُ است.
اشكال
اگر كسى بگويد كه انسان گاهى خود را نيز دعوت مىكند؛ مثلاً عرب مىگويد:
« دعوت نفسي إلي كذا » ؛«من خودم را به فلان چيز دعوت كردم». ولذا ممكن است كه مقصود از «انفسنا» خود حضرت رسول(ص) باشد.
پاسخ
ما در اين جهت مناقشه نمىكنيم كه دعوت خود نيز صحيح است، ولى نمىتوان اين نوع استعمال را حقيقى دانست. مضافاً به اينكه برخى تصريح كردهاند كه انسان هيچ گاه خودش را دعوت نمىكند بلكه ديگرى را مىخواند مگر آنكه مجازاً چنين باشد. 1