75است. بنابراين، عقل اول و روح اعظم، از ظهورات آن حقيقت كلى محسوب مى‌شود. باطن اين نبوت، ولايت مطلقه است. مقام ولايت مطلقه، مقام حصول جميع كمالات وجودى و صفات كمالى و مجمع مظاهر و مراتب و فعليات و حصولات است. اين وجود جمعى كامل تمام محمدى، فانى در حق و باقى به اوست.

نبوت مقيده عبارت از اخبار غيبى و الهى ناشى از معرفت ذات حق و شناسايى و علم به اسماى الهيه و حقايق اعيان ثابته است. حقيقت نبى به اين اعتبار، به لحاظ تبليغ احكام و بيان معارف و اصلاح جامعه بشرى و تعليم رسالت است. ولايت مقيده نيز همين حكم را دارد. ولى جميع مراتبى را كه نبى مبعوث، واجد است، دارا مى‌باشد؛ با اين فرق كه معلومات و معارف او مأخوذ از همان مأخذى است كه نبى مرسل به آن اتصال دارد. بايد توجه داشت كه اتصال علم نبى به مخزن معارف، مختص رسالت به نحو اصالت است، ولى خليفه تابع او به نحو تبعيت، واجد مقام معارف مختص به رسالت است.

هر يك از نبوت و ولايت به اعتبار آنكه صفتى از صفات الهى است، مطلق است و به اعتبار استناد به نبى و ولى، مقيد است. مقيد، قائم و متقوم به مطلق و مطلق مقوِّم مقيد است. سريان مطلق در مقيد، سريانى مجهول‌الكنه و الحقيقة است. نبوت جميع انبيا و همچنين ولايت كافه اوليا از جزئيات و فروع و ظهورات و تجليات نبوت و ولايت مطلقه محمديه است. ¹