119 يده »؛ «كسى كه به عهدش پايبند نيست، ايمان ندارد. مسلمان كسى است كه ديگر مسلمانان از دست و زبانش در آسودگى و آرامش باشند».

اى درويش! دعوت انبيا بيش از اين نيست؛ باقى تربيت اولياست. دعوت انبيا، رحمت عام است و تربيت اوليا، خاص است، از بهر آنكه انبيا و اوليا، هر دو، از منبع وحى روزى مى‌خورند و هر دو مأمور تربيت مردم هستند.

البته در انديشه ابن عربى، انسان، عالم كبير است و انسان كامل نسبت به عالم به منزله روح و عصاره آن است. انسان كامل نسخه‌اى از تمام عالم است كه از نظر خُلقى به اسماى الهى و از نظر خَلقى به اكوان عالم علوى و سفلى شباهت دارد و عالِم به همه اسما و داراى جوامع كلم و مرآت حق است و بر همه موجودات ديگر شرف و برترى دارد. مرتبه انسان كامل نسبت به عالم، مرتبه نفس ناطقه نسبت به انسان است. ¹

انسان كامل، عمود آسمان است كه خداوند به وجود او آسمان را نگه مى‌دارد و چون از ميان برود و به برزخ منتقل شود، آسمان فرو مى‌افتد. نخستين فردى كه خداى سبحان از نوع انسان آفريد، انسان كامل، يعنى حضرت آدم(ع) بود و سپس مرتبه كمال آدمى را آشكار ساخت. پس هركس به آن مرتبه دست يابد، او همان انسانى است كه حضرت حق آفرينش او را اراده فرموده است و هركس با آن مرتبه فاصله داشته باشد، به همان ميزان از انسانيت فاصله خواهد داشت.

در ميان موجودات، هيچ موجودى مانند انسان شايستگى آن را ندارد