60ابن اثير از يكسو بيان مىدارد كه پيامبر اكرم(ص) چند شبى كه نماز تراويح را بهجاى آورد، آن را به جماعت نخواند و سپس اين كار را ترك كرد و نيز اعتراف مىكند بازگرداندن عملى كه به وسيله رسول خدا(ص) ترك شده بود، كار عمر بوده و از سوى ديگر، براى كسانى كه پس از پيامبر اكرم(ص) زمام امر حكومت را در دست گرفتند، حق تشريع قائل مىشود و معتقد است كه آنچه آنان از نزد خود آوردهاند، ملحق به سنت است؛ اگرچه بدعت باشد. بنابراين، بدعت اگر از سوى آنان باشد، بدعت خوب و سنت حسنه است و بلكه لازم است به درستى آن اقرار كند كه بدعت است؛ ولى با قيد كلمه خوب!
«دهلوى» مىگويد:
بدان، هرچه پس از رسول خدا(ص) ظهور كرده، همه بدعت است. حال هرچه با اصول و قواعد سنتش موافق بود يا بر آن قياس شد، بدعتِ خوب است و هرچه با آن مخالف بود، بدعت ضلالت و گمراهى است! 1
شافعى نيز طبق نقل «حرملةبن يحيى» مىنويسد: «بدعت بر دو گونه است: بدعت پسنديده و بدعت ناپسند؛ بدعتى كه موافق با سنت باشد، پسنديده و بدعتى كه با سنت مخالف باشد، ناپسند است!» 2 كه البته منظور هيچكدام به روشنى معلوم نيست؛ زيرا اگر كارى با سنت موافق بود، انجام آن، در واقع پيادهكردن همان سنت است و بدعت نخواهد بود تا بخواهيم آن را با كلمه پسنديده يا خوب يا بدعت هدايت و امثال اينها بياراييم يا براى اين كار بدعت را به دو گونه تقسيم كنيم و يك بخش از