74اينگونه فتواها، انسانهاى سادهلوح را به باد تمسخر مىگيرند تا برايشان تبيين كنند كه توسلجويندگان، از طيف ديگرىاند و سخن عثيمين در اين زمينه به همه انواع توسل كشيده مىشود. درست آن است كه اين سخن هيچ ارتباطى به علم ندارد؛ بلكه يكى از انواع جهل، نابخردى، اظهار دانش و سوءظن نسبت به مسلمانان است.
اين قبيل فتواها چه بسيار رخدادها و فتنههاى ناگوارى را به دنبال دارد و چه بسيار افرادى نادان به سبب فريبى كه از اينگونه فتواها خورده بودند، پدر و مادر و يا همشهريان خويش را به كفر متهم كردند. اگر اين فتوادهنده، اندكى حوصله مىكرد و كمى مىانديشيد، بىاساس بودن سخن خويش را در مىيافت.
شگفتآور است كه وى كلامش را مطلق گذاشته و قيدى نزده است، آيا عمل شايستهاى كه به وسيله آن، توسل جستهاند، به خودى خود، مؤثر است؟
محال است بتوان گفت صحابه در مورد پيامبر(ص) و عباس (عمويش) و ديگران كه بدانها متوسل شدند، چنين اعتقادى داشتند و محال است تصور شود نسلهاى بعدى از جمله امام احمد بن حنبل كه به پيامبر(ص) متوسل مىشدند، چنين اعتقاد فاسدى داشتند چنانكه ابنتيميه در كتاب «التوسل والوسيلة» 1 بدان تصريح كرده است.
حنبلىها آنگونه كه پيشوايشان «ابن قدامه» در كتاب «المغنى» تصريح