66پيروى كند. بنا به نقل ابن‌تيميه ¹ نه تنها او؛ بلكه جمعى از علماى سلف، به پيامبر اكرم(ص) توسل جسته‌اند.

چگونه مى‌شود كه احمد (بن حنبل) و جمعى از علماى سلف، از شرك و وسائل منتهى به شرك، آگاهى نداشته باشند، ولى اين شخص به آنها آگاه باشد. بنابراين، آنچه وى بدان رسيده است، ناسزا به گذشتگان و پيشوايان دين است و با اين كار آنها را آماج تهمت‌هاى ناروا قرار داده است.

آرى، دعا از بزرگ‌ترين انواع عبادت است و اين جمله سخنى درست است كه از آن استفاده باطل شده است؛ اما كسى‌كه توسل مى‌جويد، جز خداى عزوجل را نمى‌خواند و با پيروى از فرموده خداى سبحان (وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ) (مائده: 35)، در دعايش توسل مى‌جويد.

اين وسيله به تناسب انواع آن، گوناگون است. برخى جايز و برخى ديگر جايز نيستند. پس در اين قضيه، اختلاف وجود دارد، ولى اين اختلاف، ضعيف است. محل اختلاف، موضوع علم فقه است. علوم مربوط به اعتقادات يا توحيد، درباره خداشناسى و پيامبرشناسى است، بنابراين آوردن بحث توسل، در مسائل اعتقادى معنا ندارد؛ زيرا بين اين دو علم، فاصله زيادى وجود دارد.

از جمله مواردى كه «صالح فوزان» در پاسخ وى بدان استدلال كرده است، آيه شريفه (وَ قٰالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ ) (غافر:60) و