184درباره فردى اندكى ضعف يافت و يا گفت: به سخن وى استناد نمىشود، دربارهاش توقف كن تا ببينى ديگران درباره او چه مىگويند، اگر كسى آن شخص را توثيق كرد، بنا را بر جرح ابوحاتم مگذار؛ زيرا وى در مورد رجال سند، سختگير است. وى (ابوحاتم) درباره عدهاى از رجال كتب صحاح گفته است: «حجت و قوى نيستند». و سخنانى از اين دست بر زبان آورده است.
ابنتيميه در نوشتارهاى خود 1 درباره زيارت مىگويد:
آنجا كه ابوحاتم گفته است، حديث (فضيل) نگاشته مىشود؛ ولى به آن استناد نمىگردد، نظير اين سخنان را درباره بسيارى از رجال صحيحين مىگويد و شرط او درمورد تعديل، دشوار است، حجت، در اصطلاح او همان حجت در اصطلاح جمهور اهل علم نيست.
ابن عبدالهادى مىگويد:
به گفته ابوحاتم استناد نمىشود و زيانى نيز نمىرساند؛ زيرا وى سبب جرح را بيان نكرده است و اين عبارت درباره رجال، راويان ثقه و مورد اعتمادِ بسيارى از روايات صحيح، نظير خالد حذاء، و ديگران تكرار شده است، بدون آنكه سببش ذكر شده باشد. 2
هرگاه به سختگيرى ابوحاتم در جرح، پى برديد، به عنوان پاسخ عام، كسى مىتواند بگويد: ابوحاتم، سبب جرح خود را نسبت به فضيل بن مرزوق بيان داشته است، آنجا كه گفت: «بسيار اهل توهم است» و ابن حبان زمانىكه فضيل بن مرزوق را در «الثقات» 3 نام مىبَرَد با استفاده از سخن