183مستدرك 1، صحيح مىداند.
ذهبى در «سير اعلام النبلاء» 2 مىگويد: «مسلم، روايت فضيل را در زمره روايات تابع و شاهد آورده است و «معلمى» در شرح و توضيحات خود بر «موضوعات» 3 شوكانى، از او پيروى كرده است».
ب) ابو حاتم رازى در كتاب «الجرح» 4 درباره فضيل مىگويد: «فردى راستگو و صالح الحديث است و بسيار اهل توهّم است، حديث او نوشته مىشود». پسر ابوحاتم، از پدرش پرسيد: «آيا به (حديث) وى استناد مىشود؟» گفت: «خير».
سخت گيرى ابوحاتم رازى در جرح، بر كسى پوشيده نيست تا آنجا كه حافظ ذهبى - كه خود در علم رجال، اهل بررسى و تحقيق است و حافظ ابنحجر از او نقل مىكند - در «سير اعلام النبلاء» 5 درباره ابوحاتم گفته است:
سخن ابوزرعه در جرح و تعديل مرا به شگفتى وا مىدارد و حاكى از ورع و آگاهى وى دارد، برخلاف رفيقش ابوحاتم كه در جرح، بسيار سختگير است.
ذهبى نيز در «السير» 6 مىگويد:
هرگاه ابوحاتم، شخصى را توثيق كند و به گفتهاش تمسك جويد، بايد پى برد كه وى جز افراد صحيح الحديث را توثيق نمىكند و اگر