231
5. آيا فاطمه زهرا(عليها السلام) فدك را ارث خود مى‌دانست؟
فدك سرزمينى آباد و حاصل‌خيز در نزديكى خيبر (كمابيش 140 كيلومترى مدينه) بود. «يوشع‌بن نون»، از سران فدك، آن سرزمين را به پيامبر(ص) تسليم كرد و ساكنان آنجا متعهد شدند كه نيمى از حاصل آن را هر سال به پيامبر(ص) واگذارند و از آن پس زير پرچم اسلام زندگى كنند.
سرزمين‌هايى كه در اسلام با نبرد و جنگ گرفته مى‌شوند، از آن همه مسلمانان، و اداره آن به دست حاكم شرع است. اما سرزمين‌هايى كه بدون هجوم نظامى و اعزام نيرو به دست مسلمانان مى‌افتد، از آنِ خود پيامبر(ص) و امام‌پس از اوست.
ازاين‌رو، پيامبر(ص) فدك را به دختر خود حضرت زهرا(عليها السلام) بخشيد. محدثان شيعه و گروهى از دانشمندان اهل‌سنت نوشته‌اند: «هنگامى كه آيه وَ آتِ ذَا الْقُرْبىٰ حَقَّهُ ؛ «حق خويشاوندان را بپرداز» (اسراء:26) نازل شد، پيامبر(ص) دخترش فاطمه(عليها السلام) را خواست و فدك را به وى واگذارد». 1
عامه و خاصه مى‌نويسند كه چون اين آيه نازل شد، پيامبر(ص) سرزمين فدك را به فاطمه(عليها السلام) بخشيد. پس از درگذشت پيامبر، بر پايه اغراض سياسى، دختر پيامبر را از مِلْك خود محروم و كارگرانش را از آنجا بيرون كردند.
اميرالمؤمنين(ع) در نامه‌اى به «عثمان بن حنيف» در اين‌باره چنين مينويسد: «آرى از آنچه آسمان بر آن سايه افكنده فدك در دست ما بود. مردمى بر آن بخل ورزيدند و مردمى ديگر سخاوتمندانه از آن ديده پوشيدند و بهترين داور خداست... . 2